ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ಮೂರರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಅಂತಿಮವೇ?

ಆ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳು!!!

ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಲೇಖನ — ಭಾಗ ೬

ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ  ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ಮೂರರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಅಂತಿಮವೇ?

೧೯೦೪ರ ಪ್ರಥಮ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಧಿವೇಶನ: ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯಗಳ ಅನಾವರಣ

=============

ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕೀಮಠ
ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭಾ
ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ನವದೆಹಲಿ

===============

ಇತಿಹಾಸದ ನ್ಯಾಯಪೀಠದಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳು!

ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪ್ರಥಮ ಮಹಾಧಿವೇಶನದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವುವುದು ಸುಲಭ; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಕಾಲದ ಕಳವಳ, ಸಮಾಜದ ಸಂಕಟ, ಸಂಘಟಕರ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ವೈಚಾರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕನ್ನಡಕದಿಂದ ನೋಡುವಾಗ, ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮರೆತರೆ ಚರಿತ್ರೆಯ ಅರ್ಥವೇ ವಿಕೃತಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಇತಿಹಾಸವು ವರ್ತಮಾನದ ವಾದಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಗ್ರಾಣವಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಾಲದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.

೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪ್ರಥಮ ಮಹಾಧಿವೇಶನವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಸಮಾರಂಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಂದಿನ ವೀರಶೈವ–ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ, ಕೃಷಿಕರ ಸಂಕಷ್ಟ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಥಿಲತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ದುಂದುವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತಾರತಮ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಆ ಮಹಾಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಸಮಾಜದ ಅಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ವಿಶಾಲ ಚಿತ್ರಣ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಿರ್ಣಯಾವಳಿ, ಶಿವದೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಗುರುಸ್ಥಲದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಪಾಠಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಕೃಷಿಯ ಆಧುನೀಕರಣ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು, ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿನ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಧಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕು, ವಿವಾಹದ ದುಂದುವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಇಷ್ಟೊಂದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕೇವಲ ಮೂರು ನಿರ್ಣಯಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ, ಅದರ ಸಮಗ್ರ ಚಿಂತನೆಯ ಕುರಿತು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವುದು ಎಷ್ಟು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರು ತಮ್ಮ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪುಟ ಹಾಗೂ ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ‘ಆ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳು!!! — ೧೯೦೪ ಮತ್ತು ಆ ಮೂರು ನಿರ್ಣಯಗಳು’ ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧಿವೇಶನದ ಕೆಲವು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಮರ್ಶೆ ಅವರ ಹಕ್ಕು. ಆದರೆ ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು, ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನೇ ಮಹಾಸಭೆಯ ಮೂಲ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುವಾಗ ಉಳಿದ ಹತ್ತು ಠರಾವುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದು.

ಹದಿಮೂರು ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಶೋಧಕನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ; ಆದರೆ ಆ ಮೂರನ್ನೇ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನದ ಚರಿತ್ರೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಆರನೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧಿವೇಶನದ ಎಲ್ಲ ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳನ್ನೂ ಮೂಲಪಾಠದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು, ವಾಕ್ಯರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೆ ಉಳಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ಏಕೆಂದರೆ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಯ ಭಾಷೆಯೂ ಅದರ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಯೇ ಆಗಿದೆ.

ಬಸವಣ್ಣನವರು: ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರೇ? ಪ್ರಚಾರಕರೇ? — ಕಾಲನಿರ್ಣಯದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಪ್ರಥಮ ಠರಾವಿನಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಮತವು ಅನಾದಿಯಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರರು ಅದರ ಪ್ರಚಾರಕರೇ ಹೊರತು ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಮಹಾಸಭೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೊಂದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಕುರಿತು ಪರಂಪರಾಗತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮಂಡಿಸುವ ನಿಲುವು ಒಂದು ವಿಚಾರ; ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೈಗೊಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕ–ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರ. ಇವೆರಡನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ.

ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಿವಾರಾಧನೆ, ಲಿಂಗೋಪಾಸನೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಶೈವ ಪರಂಪರೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದರಿಂದಲೇ ಇಂದಿನ ವೀರಶೈವ–ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಎಲ್ಲ ತಾತ್ವಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಅದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಪೂರ್ವದ ಎಲ್ಲ ಶೈವ ಪರಂಪರೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಸನ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಿಲುವು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ, ಕಾಯಕ–ದಾಸೋಹದ ಚಿಂತನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಶರಣ ಚಳವಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅನನ್ಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕುಗ್ಗಿಸಲಾರವು.

ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕರಲ್ಲ. ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿ, ಅನುಭವಮಂಟಪದ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವೈಚಾರಿಕ ಚಳವಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜಪರಿವರ್ತಕರು.

ಹೀಗಾಗಿ ೧೯೦೪ರ ಠರಾವಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ‘ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದವರು’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅದರ ಅಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಆ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಇಂದಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಘೋಷಣೆಯೆಂದು ಓದುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ; ಅದರಲ್ಲಿರುವ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದೂ ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ.

ಮಹಾಸಭೆಯು ಅಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಿಲುವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆ ನಿಲುವಿನ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಠರಾವು: ಜಂಗಮ ಜಾತಿಯವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಠಾಧಿಪತ್ಯವೇ?

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಠರಾವಿನ ಕುರಿತು ಮಂಡಿಸಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಹೀಗಿದೆ:

“ಲಿಂಗಾಯತ ಮಠಗಳಿಗೆ ಜಂಗಮ ಜಾತಿಯವರನ್ನೇ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕು.”

ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಮಹಾಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯದ ಆಶಯವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದರ ಮೂಲಪಾಠವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಠರಾವಿನಲ್ಲಿ “ಈ ಮತದ ಸಿಂಹಾಸನಾಧಿಪತಿಗಳೂ ಇವರ ಗೋತ್ರಜರಾದ ಹಿರೇಮಠದವರೇ ಮೊದಲಾದ ಗುರುಸ್ಥಲದವರೂ” ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಅನಂತರ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಶಿವದೀಕ್ಷೆ, ಲಿಂಗಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಾಹಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವುದು, ಸ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವುದು, ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ದುರಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಗುರುಸ್ಥಲದವರ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸದ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಶಿಷ್ಯರು ಹಕ್ಕುಬಾಬುಗಳನ್ನು ನೀಡಬಾರದೆಂಬ ಸೂಚನೆಯೂ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದದ್ದು, ಠರಾವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಗುರುಸ್ಥಲ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಅದರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಠಗಳಿಗೆ ಜಂಗಮ ಜಾತಿಯವರನ್ನೇ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದಾಗ್ಯೂ ‘ಗೋತ್ರಜ’ ಮತ್ತು ‘ಹಿರೇಮಠದವರು’ ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಗುರುಸ್ಥಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಅಂಶವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಇಂದಿನ ಜಾತಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಾಯಕಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುರುಸ್ಥಲ ಪರಂಪರೆ

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರಾಗತ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.

ಪಾಟೀಲರು, ಗೌಡರು, ಜಮಾದಾರರು ಮತ್ತು ದೇಸಾಯರು ಕೃಷಿ, ಭೂವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಣಜಿಗರು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಕುಂಬಾರರು, ಕಮ್ಮಾರರು, ಬಡಿಗರು ಮತ್ತು ಹೂಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಕಾಯಕಗಳಿಂದ ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಶಿವದೀಕ್ಷೆ, ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ, ವಿವಾಹಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮಠಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಂಗಮ ಗುರುಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಈ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುರುಮನೆತನಗಳು ಸಮಾಜದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು.

ಆದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಗುರುಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಠಪರಂಪರೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿರಕ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ವಿಧಾನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ವೀರಶೈವ–ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಏಕೈಕ ನಿಯಮವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿ ಜಂಗಮ ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ಜಾತಿಯ ಮೇಲರಿಮೆ ಅಥವಾ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರದ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆದಿರಬಹುದೆಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅವು ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡಲೇಬೇಕು. ಆದರೆ ಆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದ ಗುರು–ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ಆಚರಣೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಗುರುಗಳ ಪಾದಪೂಜೆ, ಪಾದೋದಕ ಸ್ವೀಕಾರ, ಪ್ರಸಾದದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಠಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕಾಣಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಗುರುಗಳ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಆದೇಶಗಳಿಂದಲೇ ಮುಂದುವರಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಸಮುದಾಯವೂ ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪೋಷಿಸಿತು.

ಇದರಿಂದ ಜಾತಿಯ ಮೇಲರಿಮೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅಳಿಸಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು.

ಒಬ್ಬರು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಆ ಪೀಠವನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಇಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಕುಳಿತವನ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಹೊರಿಸಿ, ಪೀಠವನ್ನು ಹೊತ್ತವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಬಹುದೇ?

ಇದು ಯಾರೊಬ್ಬರ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ; ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಗ್ರಹ.

ಮಹಾಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನೂ ಇದೇ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜಂಗಮೇತರ ಸಮಾಜಮುಖಂಡರು ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಗ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಜೋಳಿಗೆಯ ಮಠಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಆಸ್ತಿಯ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಬಹುದೇ?

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಠಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಅಂದಿನ ಮಠಾಧಿಪತ್ಯದ ಕುರಿತು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಮಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಆ ಕಾಲದ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಠಗಳು ಇಂದಿನಂತೆ ವಿಶಾಲ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಮಠಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಭಕ್ತರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಧಾನ್ಯ, ಭಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದಾನವೇ ಅವುಗಳ ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿತ್ತು.

ಅಂತಹ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗುವುದೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವುದಲ್ಲ; ಪೂಜೆ, ಪಠಣ, ಸಂಯಮ, ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುವುದಾಗಿತ್ತು. ಜೋಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಂತಿಭಿಕ್ಷೆಯ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮನೆಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅನ್ನಧಾನ್ಯವನ್ನು ಮಠದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಡಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಪರವೂರಿನಿಂದ ಬಂದ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಸಿದವರಿಗೆ ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದ ಪರಂಪರೆಗಳಿದ್ದವು.

ಆ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ನದಾಸೋಹ, ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾದಾನದ ನೆಲೆಗಳಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಇದರಿಂದ ಅಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಮಠಗಳೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಡವಾಗಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳೂ ತ್ಯಾಗಮಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗದು. ಕೆಲವು ಮಠಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿ, ದತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವೇಚನೆ.

ಆ ಕಾಲದ ಜೋಳಿಗೆಯನ್ನು ಇಂದಿನ ಮಠದ ಆಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ತೂಗಿ, ಅಂದಿನ ಜಂಗಮನನ್ನು ಇಂದಿನ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಕಾಲಭೇದವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಠಾಧಿಪತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದೆ; ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ದಾಸೋಹದ ಆದರ್ಶವೂ ಇದೆ; ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅವಕಾಶವೂ ಇದೆ. ಒಂದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಠರಾವನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಅದು ಗುರುಸ್ಥಲ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗುರುಗಳ ಮೇಲೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸದವರಿಗೆ ಶಿಷ್ಯರು ಹಕ್ಕುಬಾಬುಗಳನ್ನು ನೀಡಬಾರದೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರೇ, ತಾವು ಈ ಠರಾವಿನಲ್ಲಿರುವ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಅಂಶವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಬಹುದು; ಜಾತಿಯ ಮೇಲರಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಮೂಲಪಾಠದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನೇಮಕಾತಿ ಆದೇಶವನ್ನು ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಅದನ್ನೇ ಮಹಾಸಭೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆಯೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಸರಿಯಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನವಲ್ಲ.

ಜಾತಿಯ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಖಂಡಿಸಲು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿರುಚಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಓದಿದಾಗಲೇ ಅದರೊಳಗಿನ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನೂ, ಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಹದಿಮೂರನೆಯ ಠರಾವು: ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಪ್ರಥಮ ಮಹಾಧಿವೇಶನದ ಕೊನೆಯ ಠರಾವು ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.

ಅಂದಿನ ಕೆಲವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತರನ್ನು ಶೂದ್ರರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮಹಾಸಭೆಯು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಈ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು.

ಈ ಠರಾವಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಭಾಷೆ ಅಂದಿನ ವರ್ಣಾಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಇಂದಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಠರಾವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವಾಗ ಅಂದಿನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಮಹಾಸಭೆಯ ಎಲ್ಲ ನಿಲುವುಗಳನ್ನೂ ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅದರ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವಿಧಾನ.

ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳೇ ಮಾತನಾಡಲಿ!

ಈ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಭೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸದಸ್ಯರ ಪೀಠಿಕೆ, ಸ್ವಾಗತ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗವೀರ ಶಿರಸಂಗಿ ಲಿಂಗರಾಜ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಓದುಗರ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

ಆ ದಾಖಲೆಗಳು ಮಹಾಸಭೆಯ ಉದಯದ ಹಿಂದಿನ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರೆ, ಈಗ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳು ಆ ಚಿಂತನೆಗಳು ನಿರ್ಣಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಶಯ ಯಾರೊಬ್ಬರ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದಲ್ಲ. ಮಹಾಸಭೆಯ ಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತರನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅದರ ಮೂಲಪಾಠದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ದೃಢ ನಿಲುವು.

ಸಂಶೋಧನೆಯ ಘನತೆ ತನಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಮೂರು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಸವಾಲಾಗಬಹುದಾದ ಉಳಿದ ಹತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಎದುರಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ.

ಈಗ ಓದುಗರ ಮುಂದಿರುವುದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಸಂಘರ್ಷವಲ್ಲ; ಮೂಲಪಾಠವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅವಕಾಶ.

ಮೊದಲು ಎಲ್ಲ ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳನ್ನು ಓದೋಣ. ಅವುಗಳ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ಅರಿಯೋಣ. ಅನಂತರ ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಮಂಡಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡೋಣ.

ಏಕೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ನ್ಯಾಯಪೀಠದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕಿಂತ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದು.

ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೂರು ನಿರ್ಣಯಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗದು.

ಇದೀಗ ೧೯೦೪ರ ಧಾರವಾಡ ಮಹಾಧಿವೇಶನದ ಎಲ್ಲ ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳೂ ತಮ್ಮ ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಓದುಗರ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಲಿ.

೧೯೦೪ರ ಪ್ರಥಮ ಮಹಾಧಿವೇಶನದ ಹದಿಮೂರು ಠರಾವುಗಳು

ಇಲ್ಲಿಂದ ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆ ೧ರಿಂದ ೧೩ರವರೆಗಿನ ಠರಾವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಲಪಾಠ, ಪದಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜರುಗಿದ ಪ್ರಥಮ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಿಷಯಗಳ ಮಂಡನೆ-ಚರ್ಚೆಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟು ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವ ಕೈಕೊಂಡ ಠರಾವುಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

      1. ವೀರಶೈವ ಮತವು ನಿಗಮಾಗಮೋಪನಿಷದ್ಭಾಷ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಿ ತತ್ವದಿಂದ ಅನಾದಿಸ೦ಸಿದ್ಧವೆಂತಲೂ ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವರು ಈ ಮತವನ್ನು ಪ್ರಚುರ ಪಡಿಸಿದವರೇ ಹೊರ್ತು ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲವೆಂಬುದು ಶೀಲಾಲೇಖಾದಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧವಗುತ್ತದೆಂತಲೂ ಈ ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
      1. ಊರ್ಜಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಮತವು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಮತಾಚಾರ ವಿದ್ಯಾಧಿನ್ಯೂನತೆಯಿಂದ ಗ್ಲಾನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವದು. ಅದನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ ತತ್ವ (ಶಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವತಸಿದ್ಧಾಂತ) ಪ್ರತಿಪಾದಕವಾಗದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಬೋಧಪರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ-ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಛಾಪಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯ,ಆಚಾರ ನಿಷ್ಠೆಯೂ, ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯೂ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬೋಧಕರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ ಈ ತತ್ವಗಳು ಸಮಾಜದವರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
      2. ಎಲ್ಲ ವೀರಶೈವರೂ ವಿದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಶಿವದೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದ ಬೇಕೆಂತಲೂ,ಲಿಂಗಾಂಗಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಲಿಂಗವನ್ನು ಧರಿಸೇ ಇರಬೇಕೆಂತಲೂ, ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭುಂಜಿಸಕೂಡದೆಂತಲೂ ತಮ್ಮ ವಿವಾಹ ಮುಂತಾದ ಕಾರಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗುರುಸ್ಥಲದ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದಲೇ ಮಾಡಿಸಬೇಕೆಂತಲೂ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಯೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಶಾಸನೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂತಲೂ ಈ ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ.
      1. ಈ ಮತದ ಸಿಂಹಾಸನಾಧಿಪತಿಗಳೂ ಇವರ ಗೋತ್ರಜರಾದ ಹಿರೇಮಠದವರೇ ಮೊದಲಾದ ಗುರುಸ್ಥಲದವರೂ, ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ದೀಕ್ಷಾ ಲಿಂಗಾಧಾರಣ ವಿವಾಹ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿ ತಾವು ಸ್ಪಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ದುರಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂತಲೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡದವರಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಬಾಬುಗಳನ್ನು ಶಿಷ್ಯರು ಕೊಡಕೂಡದೆಂತಲೂ ಈ ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
      1. ವೀರಶೈವ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಸ್ಪಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಅವುಗಳ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದವರ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ತರುವುದೂ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾದದ್ದೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
      1. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದವರು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮಪಾಠ ಶಾಲೆಗಳನ್ನೂ ಮತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಡೆಯಿಸಬೇಕೆಂತಲೂ, ವೀರಶೈವರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕೆಂತಲೂ ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
      2. ಲಿಂಗಾಯತರಿಗೆ ಮುಖ್ಯೋದ್ಯೋಗವಾಗಿರುವ ಒಕ್ಕಲುತನವು ಕೀಳು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದು. ಬೇಸಾಯದ ಸಾಮಾನುಗಳು ಹಳೇ ತರದವುಗಳಾಗಿರುವುದ ರಿಂದ ಈಗಿನ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಸರಕಾರದವರು ತಂದು ಅವುಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ತೋರಿಸುವ ಸರಕಾರಿ ಕೃಷಿ ಕರ್ಮ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ, ಹರಿದುಹೋಗುವ ನೀರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದಲ್ಲೇ ತಡೆದು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕೆರೆಗಳನ್ನೂ, ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಗೊಳಿಸಿ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಸಭೆಯ ವಿನಂತಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಪರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸರಕಾರದವರಿಗೆ ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
      3. ವೀರಶೈವರು ವಿದ್ಯೆದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಸರಕಾರದವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಮತ್ತು ಸರಕಾರೀ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವದಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಬರುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಈ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಮ್ಮ ದಯಾಳು ಸರಕಾರದವರಿಗೆ ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುಬೇಕೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
      1. ವೀರಶೈವರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿ ಕಾರಾಗ್ರಹ ವನ್ನನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಧರ್ಮಜೀವವಾದ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ತೆಗೆಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನೂ ಅವರಿಗೆ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಅನ್ಯಮತದವರಿಂದ ಕೊಡಿಸುವುದನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಈ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ದಯಾಳು ಸರಕಾರದವರಿಗೆ ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.
      1. ವೀರಶೈವರು ಲಗ್ನ ಮುಂತಾದ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನಿಬ್ಬಣ ಹೊರಡಿಸಿ ನರ್ತನ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಮದ್ದನ್ನು ಸುಟ್ಟು ದುಂದುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವರು.ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಿತವ್ಯಯದಿಂದ ವಿವಾಹಾದಿ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
      2. ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಬಿಡುವ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ತಕ್ಕ ಗ್ರಂಥಾಧಾರಗಳು ಇನ್ನೂ ದೊರೆದಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಸದ್ಯ: ಇದನ್ನು ಯಥಾಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದೆ.
      3. ವೀರಶೈವರು ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕೋರ್ಟುಗಳಿಗೆ ಒಯ್ಯದೆ ಆದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಪಂಚರಿಂದಲೇ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
      1. ಸರಕಾರಿ ಕೋರ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಆಧಾರಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಲಿಂಗಾಯತರನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರರೆಂದು ತಿಳಿದು ತೀರ್ಮಾನ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಲಿಂಗಾಯತರು ಶೂದ್ರರಂತೆ ಸೇವಾವೃತ್ತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂ ದಲೂ, ಇತರರಲ್ಲಿ ಅನ್ನೋದಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಅಭಕ್ಷ ಭಕ್ಷಣ, ಅಪೇಯಪಾನ ಮಾಡದಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವರ್ಣದವರಾಗಿ ವಂದ್ಯರೆನಿಸಿ ಕೊಂಡಿರುವುದ ರಿಂದಲೂ ಇವರ ಗುರುಗಳು ಯಾರಿಗೂ ಆಧೀನರಾಗದೆ ಅಡ್ಡಪಲ್ಲಕ್ಕಿ, ಶ್ವೇತ ಛತ್ರ, ಪಂಚದೀವಟಿಗೆ ಮೊದಲಾದ  ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಿರುದಾವಳಿಗಳುಳ್ಳವರಾಗಿ ರುವುದರಿಂದಲೂ ಇವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರ್ಗದವರೆಂದು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸರಕಾರದವರ ಕೂಡ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಡ ಬೇಕೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ಹದಿಮೂರು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಹಾಸಭೆಯು ಕೈಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಅಂದಿನ ಸಂದರ್ಭ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕೈಕೊಂಡವು.

ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯಿಂದ ಶೃಂಗಾರಗೊಂಡಿದ್ದ ಧಾರವಾಡದ ‘ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್’ ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಪ್ರಥಮ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು, ಸಂಸ್ಥಾನಿಕರೂ, ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಾಗ್ರಿಗಳೂ, ಪಂಡಿತರೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೂ ಸೇರಿ “ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರದವರೆಗೆ ಜನರು ಕೂಡಿದ್ದರು. ಸಮಾಜ ಸಂಘಟನೆ ಧರ್ಮಸುಧಾರಣೆ ಕುರಿತು ಒಟ್ಟು ೧೩ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಠರಾವುಗಳು ಪಾಸಾದವು.

 

Related Posts