ಪ್ರಸ್ತಾವಿಕೆ

ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಓದು — ಎರಡು ದೃಷ್ಟಿಗಳ ಮುಖಾಮುಖಿ

ಶ್ರಾವಣಮಾಸದ ಚಿಂತನೆ–೨೭
ದಿನಾಂಕ: ೦೯–೦೯–೨೦೨೬

ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ — ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಚಿಂತನೆ
ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು — ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಚಾಮರಸರ ದೃಷ್ಟಿಸೃಷ್ಟಿ

ಮೂಲ ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶ ಗಿರಿಮಲ್ಲನವರ

ಒಂದೇ ಮಹಾಚೇತನವನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಕವಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾಲ, ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಓದಿನ ಅನುಭವ. ಹರಿಹರರು ಕಂಡ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಚಾಮರಸರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು—ಈ ಎರಡು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಇಟ್ಟು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ತವಕವೇ ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.

ಹರಿಹರರ ಅಲ್ಲಮನು ಮಾನವೀಯ ಅನುಭವಗಳ ನೆಲೆಯಿಂದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಿಖರದತ್ತ ಏರುವ ಸಾಧಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಚಾಮರಸರ ಅಲ್ಲಮನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಇತರ ಸಾಧಕರ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಜಗದ್ಗುರುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮನ ಆತ್ಮಸಾಧನೆಯ ಪಯಣ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಆ ಸಾಧನೆಯ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನಪ್ರಭೆ ಲೋಕವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ದೃಷ್ಟಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ; ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಅಲ್ಲಮತತ್ತ್ವದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಖಗಳು.

ಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶ ಗಿರಿಮಲ್ಲನವರ ಅವರು ಅಪಾರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ತೌಲನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಮೌಲಿಕ ಲೇಖನವು ಅನೇಕ ಕುತೂಹಲಕರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೂ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಲೇಖನದ ಅರ್ಥವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಳವನ್ನು ಮೊದಲ ಓದಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಚಾರವನ್ನೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾ, ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಚಾಮರಸರ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿರಿಸಿ, ನನ್ನ ಅರಿವಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ.

ಆ ಪ್ರಯತ್ನವು ಕೇವಲ ಲೇಖನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾವ್ಯಕಣ್ಣುಗಳ ಮೂಲಕ ನೋಡುವ ಹೊಸ ಅನುಭವವನ್ನೇ ನೀಡಿತು. ಹರಿಹರರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವನೊಳಗಿನ ಶಿವತ್ವದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಕಂಡರೆ, ಚಾಮರಸರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವನೊಳಗಿನ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಶಿವತ್ವವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಪರಮಚೈತನ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ ಲೇಖನದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನನ್ನ ವಿನಮ್ರ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಈ ಅವಲೋಕನ. ಇದು ಮೂಲ ಲೇಖನದ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಓದಿ, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಜ್ಞಾನಪ್ರಭೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅರಿವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡ ಓದುಗನ ಟಿಪ್ಪಣಿ.

— ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕಿಮಠ

ಶ್ರಾವಣಮಾಸದ ಚಿಂತನೆ 27 (ದಿನಾಂಕ 9-9-26):ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ : ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಚಿಂತನೆ;ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು : ಹರಿಹರ-ಚಾಮರಸರ ದೃಷ್ಟಿ : ಸೃಷ್ಟಿ

ಲೇಖಕ: ಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶ ಗಿರಿಮಲ್ಲನವರ

ಟಿಪ್ಪಣೆಗಳು:

ಚಾಮರಸ ಮತ್ತು ಹರಿಹರರು ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಕಥನಪದ್ಧತಿ, ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಕವಿಗಳ ಶೈಲಿಭೇದವೆಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೇಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಪುರಾಣಾತ್ಮಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.

ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಚಾಮರಸರ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸತ್ಯದ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು, ಅವರವರ ಕಾವ್ಯಶಿಲ್ಪ, ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮನೋಭಾವ, ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಓದುಗರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳೆಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ

ಎರಡು ದೃಷ್ಟಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿಯೇ ಕನ್ನಡದ ಅಲ್ಲಮಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅದರ ವಿಶಾಲತೆ, ಆಳ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖತೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ.

೧೯೦೪ರ ನಿರ್ಣಯದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಾತಿನಿಂದನೆಗೆ ದಾಖಲೆಗಳ ಉತ್ತರ

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ “ಆ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳು” ಎಂಬ ಲೇಖನಮಾಲೆಗೆ ನಾನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಅವರು- ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಮುನ್ನ ನನಗೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಒಕ್ಕಣಿಕೆ ಹೀಗಿದೆ:

ಒಂದು — ಹಿರೇಮಲ್ಲೂರು ಈಶ್ವರನ್.

ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು. ಯಾವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧರ್ಮ ಸಂಘಟನೆಯ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅವರ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮ: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು—ಬಸವೇಶ್ವರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಜಂಗಮ’ ಎಂದರೆ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಜಂಗಮ ಕಾಯಕ ಕೈಗೊಂಡವನು. ಇಂದು ‘ಜಂಗಮ’ ಎಂದರೆ ಜಂಗಮ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು. ಏಣಿಯ ಮಾದರಿಯ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಜಂಗಮರೇ ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಎಂದು.

ಮುಂದುವರಿದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ:

“೧೯೪೦ರ ವಿಷಯವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಬದಿಗಿಡೋಣ. ಪೂಜ್ಯರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯೊಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಇಡುತ್ತೇನೆ.

೧೯೦೪ರ ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಠಗಳಿಗೆ ಜಂಗಮ ಜಾತಿಯವರನ್ನೇ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿರ್ಣಯ ಆಯಿತೇ, ಇಲ್ಲವೇ?

ಆಗಿದ್ದರೆ—ಜಾತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಠಾಧಿಪತಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜಾತಿಯ ಅರ್ಹತೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದು ಸರಿಯೇ?

ಆಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ—ಆ ಅಧಿವೇಶನದ ನಡಾವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ. ನನ್ನ ಲೇಖನದ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ನಾನೇ ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತೇನೆ.

ಇದೊಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಬಂದರೆ ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.”

ಇವು ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ “ಕಡ್ಡಿ ಮುರಿದು ಎರಡು ತುಂಡು” ಮಾಡುವ ಮಾತುಗಳು.

“ಹೌದೋ, ಅಲ್ಲವೋ—ಇಷ್ಟೇ ಹೇಳಿ; ನಿಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಾನೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ!”

ಎಂಬ ಆರ್ಭಟ ವಿನಯ್‌ ಅವರ  ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸಾಕ್ಷಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಆರೋಪಿಯಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ “ಹೌದು” ಅಥವಾ “ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅದರ ಕಾಲಘಟ್ಟ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭಾಷೆ, ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ವಿಚಾರಿಸಿದರೆ, ಅದು ಇತಿಹಾಸದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಆಯ್ದ ತೀರ್ಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ—

ಸಾವಧಾನ, ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಅವರೇ!

ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃ–ಕರ್ಮ–ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಮಾಜದೊಳಗೆ ಹರಡುವ ತಪ್ಪು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ.

ತಾವು ಹಿಂದೆ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ನಂತರ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿದ್ದ ತಪ್ಪನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕದ ಉದಾಹರಣೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ. ಆ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಬಳಸಿದ ಅಸಭ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ.

ಹೀಗಿರುವಾಗ ಇಂತಹ ಧರ್ಮಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಜಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಈಗ ತಮಗೆ ಅತ್ಯವಸರವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ೧೯೦೪ರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೇ ನೋಡೋಣ.

೧೯೦೪ರ ಪ್ರಥಮ ಅಧಿವೇಶನ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?

೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧಿವೇಶನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಶ್ರೀ ಶಿರಸಂಗಿ ಲಿಂಗರಾಜರು—ಅವರು ಜಂಗಮೇತರರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ದಾಖಲಿಸೋಣ.

ಆ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಅನೇಕ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು ಇವು:

ನಿರ್ಣಯ ೩

“ಎಲ್ಲಾ ವೀರಶೈವರೂ ವಿದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಶಿವದೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂತಲೂ, ಲಿಂಗಾಂಗಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಲಿಂಗವನ್ನು ಧರಿಸಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂತಲೂ, ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭುಂಜಿಸಕೂಡದೆಂತಲೂ, ತಮ್ಮ ವಿವಾಹ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗುರುಸ್ಥಲದ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದಲೇ ಮಾಡಿಸಬೇಕೆಂತಲೂ, ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಯೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಶಾಸನೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂತಲೂ ಈ ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.”

ನಿರ್ಣಯ ೪ (ಅ)

“ಈ ಮತದ ಸಿಂಹಾಸನಾಧಿಪತಿಗಳೂ, ಇವರ ಗೋತ್ರಜರಾದ ಹಿರೇಮಠದವರೇ ಮೊದಲಾದ ಗುರುಸ್ಥಲದವರೂ, ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ, ಲಿಂಗಾಧಾರಣ, ವಿವಾಹ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿ, ತಾವು ಸ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ದುರಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂತಲೂ; ಹೀಗೆ ಮಾಡದವರಿಗೆ ಹಕ್ಕುಬಾಬುಗಳನ್ನು ಶಿಷ್ಯರು ಕೊಡಕೂಡದೆಂತಲೂ ಈ ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.”

ನಿರ್ಣಯ ೫

“ವೀರಶೈವ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಸ್ವಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದವರ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ತರುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾದ್ದೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.”

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಅವರೇ,

ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಸಿಂಹಾಸನಾಧಿಪತಿಗಳು, ಗುರುಸ್ಥಲದವರು ಮತ್ತು ಮಠಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅವರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ, ಲಿಂಗಧಾರಣೆ, ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸದ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಶಿಷ್ಯರು ಹಕ್ಕುಬಾಬು ಕೊಡಬಾರದೆಂಬ ಕಠಿಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನೂ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಂದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಹಕ್ಕಿನ ನಿರ್ಣಯವಲ್ಲ—ಕರ್ತವ್ಯ ತಪ್ಪಿದ ಗುರುಸ್ಥಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ನಿರ್ಣಯ.

ಅಂದಿನ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಗುರುಸ್ಥಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇಂದಿನ ಸಮಾನತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು—

“ಜಂಗಮ ಜಾತಿಯವರಿಗೇ ಮಠಾಧಿಪತ್ಯ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ನಿರ್ಣಯ”

ಎಂದು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರುಬರೆಯುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮೂಲಪಠ್ಯದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಹೇರಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

೧೯೦೮ರ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಅಧಿವೇಶನ ಮತ್ತು ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರ

೧೯೦೮ರಲ್ಲಿ ಬಾಗಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಅಧಿವೇಶನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಶ್ರೀ ಸರದೇಸಾಯಿ ವಂಟಮುರಿಯವರು—ಅವರೂ ಜಂಗಮೇತರರು.

ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕುರಿತು ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಣಯ ಹೀಗಿದೆ:

“ವೀರಶೈವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ದುರ್ದೈವದಿಂದ ಧರ್ಮಗ್ಲಾನಿಯುಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶೂನ್ಯಸಿಂಹಾಸನಾಧ್ಯಕ್ಷರು, ಪಟ್ಟದೇವರು, ಚರಮೂರ್ತಿಗಳು ಮೊದಲಾದ ಪೂಜ್ಯರಾದ ಮಹೇಶ್ವರರು ಶಿವಾನುಭವ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸತಕ್ಕದೆಂದು ಮಹಾಸಭೆಯವರು ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.”

ಇಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಉದ್ದೇಶವೇನು?

ಧರ್ಮಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ; ಶಿವಾನುಭವ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸದಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾವವುಳ್ಳ ಸಮರ್ಥ ಗುರುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

೧೯೦೯ರ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಉದ್ದೇಶೋಪಾಯ

ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ೧೯೦೯ರ ಉದ್ದೇಶೋಪಾಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:

“ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಗುರುಸ್ಥಲದ ಯೋಗ್ಯ ಮಠಸ್ಥರ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಹುಡುಗರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾಜ್ಞಾನವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಲ್ಲದೆ, ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ, ವೇದ, ಆಗಮ, ಉಪನಿಷತ್, ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಪುರಾತನೋಕ್ತಿಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಲಿಂಗಾಂಗ ಸಾಮರಸ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವರಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. ಈ ವಟುಗಳು ೨೫, ೩೫, ೪೫ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗುವವರೆಗೆ ಸ್ತ್ರೀದರ್ಶನವಿಲ್ಲದಂತೆ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಸದ್ಗುಣ–ಸದಾಚಾರ ಸಂಪನ್ನರಾಗಿ ಶಿವಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಯ ಗುರುಪೀಠಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತರ ಉದ್ಧಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು.”

ಈ ಉದ್ದೇಶೋಪಾಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಗುರುಸ್ಥಲ ಪರಂಪರೆಯ ಮಿತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಮರೆಮಾಚುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ನೋಡಬೇಕು—ಮಠಾಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಭಾಷಾ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು.

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಡೆ ಏನಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನೂ ನೋಡಬೇಕು.

೧೯೧೧ರಿಂದ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಚನಗಳ ತಾಳೆಗರಿ ಪ್ರತಿಗಳ ವಚನಪಠಣವನ್ನು ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಅರ್ಚನೆ, ಅರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಅನುಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದರು.

೨೦೧೦ರ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಠರಾವಿನ ಮೂಲಕ ಜಂಗಮೇತರರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣಾವಕಾಶವನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಶತಮಾನ ಮೊದಲು, ಸ್ವತಃ ಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳೇ ಆರಂಭಿಕ ನಿಯಮದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ, ಜಂಗಮೇತರರಾದ ನವಲಗುಂದದ ಶ್ರೀ ಬಸವಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಪ್ರಥಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು.

ಈ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಏಕೆ ಮರೆಮಾಚಬೇಕು?

೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಭಾಲ್ಕಿಯ ಶ್ರೀ ಚನ್ನಬಸವ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ರಂದು ಬಬಲಾದಿ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಮಠದ ಪೀಠವನ್ನೇರಲಿರುವ ಶ್ರೀಗಳವರೆಗೂ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಸಾಧಕರ ಪರಂಪರೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಲಿಖಿತ ಉದ್ದೇಶೋಪಾಯದ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದು, ಅದರ ಜೀವಂತ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಶತಮಾನದ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದು ಯಾವ ಇತಿಹಾಸನಿಷ್ಠೆ?

ಮಠ ಪರಂಪರೆ ೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ.

ಯಡೆಯೂರು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನವಿದೆ. ಶ್ರೀ ಯಡೆಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರರು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿ ಹೊಂದುವ ಮುನ್ನ ನೀಡಿದ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ, ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಪೂಜಾಕೈಂಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಗಮೋಕ್ತವಾಗಿ ವೀರಮಾಹೇಶ್ವರರು ನಿತ್ಯ ತ್ರಿಕಾಲ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆ ಶಾಸನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ:

• ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಜನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ;
• ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ;
• ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರವೂ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ ವೀರಮಾಹೇಶ್ವರರು, ಗುರುಸ್ಥಲ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಮಠದ ಪೂಜಾಧಿಕಾರವನ್ನು ೧೯೦೪ರ ಮಹಾಸಭೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸರಿ?

೧೯೦೪ರ ನಿರ್ಣಯವು ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತೇ ಹೊರತು, ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಹಿರೇಮಲ್ಲೂರು ಈಶ್ವರನ್ ಅವರ ಸೂತ್ರ ಇಲ್ಲೇಕೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

ಹಿರೇಮಲ್ಲೂರು ಈಶ್ವರನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಬಸವೇಶ್ವರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಜಂಗಮ’ ಎಂದರೆ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಜಂಗಮ ಕಾಯಕವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವನು; ಇಂದು ಜಂಗಮ ಎಂದರೆ ಜಂಗಮ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು. ಏಣಿಯ ಮಾದರಿಯ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಜಂಗಮರೇ ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಅವರ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.

ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಪಾಟೀಲರು, ಗೌಡರು, ಜಮಾದಾರರು ಮತ್ತು ದೇಸಾಯರು ಜಮೀನು, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬಣಜಿಗರು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಜೀವನವೃತ್ತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕುಂಬಾರರು, ಕಮ್ಮಾರರು, ಬಡಿಗರು ಮತ್ತು ಹೂಗಾರರು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರಾಗತ ಕಾಯಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.

ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ–ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಜಂಗಮರ ಮೇಲೆ ಸಮಾಜವೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಮಠಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿತು.

ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತ ಹಾಗೂ ಗುರುಪೀಠಗಳ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಜಂಗಮರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪದ್ಧತಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಇಡೀ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಏಕಮಾತ್ರ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಜಂಗಮರಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಮೇಲರಿಮೆ ಬೆಳೆಯಲೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ವಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇಲರಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಅಯ್ಯನವರು’ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವರ ಪಾದಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಪಾದೋದಕ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶೇಷಾನ್ನವನ್ನು ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ‘ಭಕ್ತರೂ’ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪಾಲುದಾರರು.

ಒಬ್ಬರು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಆ ಪೀಠವನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಈಗ ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಕುಳಿತವನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಕಿ, ಹೊತ್ತವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಬಹುದೇ?

ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು–ಮೂರು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಜಂಗಮ ಸಮುದಾಯದವರು; ಉಳಿದ ಬಹುಪಾಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಜಂಗಮೇತರರು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಹೀಗಿರುವಾಗ ಮಹಾಸಭೆಯನ್ನೇ ‘ಜಂಗಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಸಂಚು’ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಯಾವ ಅಂಕಿ–ಅಂಶದ ನ್ಯಾಯ?

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಠಗಳು ವೈಭವದ ಅರಮನೆಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಹುತೇಕ ಮಠಗಳು ಇಂದಿನಂತೆ ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವ ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಗುಡಿಸಲು ಮಠಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗುವುದೆಂದರೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಆಸ್ತಿಯ ಒಡೆಯನಾಗುವುದಲ್ಲ. ಕಠಿಣ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಪೂಜೆ, ಪಠಣ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಹೊಣೆ ಹೊರುವುದಾಗಿತ್ತು.

ಜೋಳಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಕಂತಿಭಿಕ್ಷೆಯ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ತಂದ ಅನ್ನವನ್ನು ಮಠದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಬಡಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಪರವೂರಿನಿಂದ ಬಂದ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಹಂಚಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಆ ಮಠಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಅನ್ನದಾಸೋಹದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಆ ಕಾಲದ ಜೋಳಿಗೆಯನ್ನು ಇಂದಿನ ಮಠದ ಆಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ತೂಗಿ, ಆಗಿನ ಜಂಗಮನನ್ನು ಇಂದಿನ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಆಸ್ತಿಯ ಒಡೆಯನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸವಲ್ಲ—ಕಾಲಭೇದವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚಾರ.

ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜಂಗಮರ ವಿರುದ್ಧ ‘ಸಂವಿಧಾನ’ ನಿರ್ಮಾಣ

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಜರೆಯುವುದನ್ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಹಾಸಭೆಯ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯಕಾಯಕ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಬಸವತತ್ವದ ಪರಿಪಾಲನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಂತಿದೆ.

ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆ ಬಹುತೇಕ ‘ವೈದಿಕತನ’ ಮತ್ತು ‘ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಸುತ್ತಲೇ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.

ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ—

• ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಂಗಮರು ಆಂಧ್ರದಿಂದ ಬಂದ ಆರಾಧ್ಯರು;
• ಅಣ್ಣಿಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳು ಏಳು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜಂಗಮರು ನಡೆಸಿದ ನರಮೇಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು—

ಎಂಬ ವಾದಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಹಾಸಭೆಯ ಅನೇಕರು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಸಂವಿಧಾನದಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಪ್ರದೇಶವು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಗ್‌ಗಳಂತಹ ಮಹಾಮಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳು ಬರಗಾಲ–ಪ್ಲೇಗ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಜಂಗಮರು ನಡೆಸಿದ ನರಮೇಧವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಸಂಶೋಧನಾವಿರೋಧವಲ್ಲ.

ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರೆಂಬ ಗೌರವ ಬೇರೆ; ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯೂ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತೀತವೆಂಬ ನಿಲುವು ಬೇರೆ.

ಡಾ. ಎಸ್.ಎಂ. ಜಾಮದಾರ್ ಅವರ ‘ಭಿಕ್ಕಿಕೂಳು’ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ.

ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಬಿಡಿ; ಮಠದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ‘ಸ್ವಾಭಿಮಾನ’ದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಹಾಸಭೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಸ್.ಎಂ. ಜಾಮದಾರ್ ಅವರು ಟಿವಿ–೯ ವಾಹಿನಿಯ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಮದುರ್ಗದ ಪೂಜ್ಯ ಅವರಾದಿ ಫಲಹಾರೇಶ್ವರ ಮಠದ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡದ ಪೂಜ್ಯ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಅಪ್ಪಗಳ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗ, ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ಅದನ್ನು ತಡೆದು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಡಾ. ಜಾಮದಾರ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ:

“ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇರತಕ್ಕಂತಹ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವ ಊಟವು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ತಂದ ‘ಭಿಕ್ಕಿಕೂಳು’. ಅಂತಹ ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಂದ ಊಟವನ್ನು ನೀನು ಉಂಡರೆ, ನೀನೂ ಭಿಕ್ಷುಕನಾಗುತ್ತೀಯೆ; ಭಿಕ್ಷುಕರ ಭಿಕ್ಷುಕನಾಗುತ್ತೀಯೆ!”

ಅವರ ತಂದೆಯವರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿರಬಹುದು. ಅದು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ. ಆದರೆ ಆ ಮಾತನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುವಾಗ, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಮಠಗಳ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಘನತೆಗೆ ಆಗುವ ಅವಮಾನ ಅವರಿಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲವೇ?

ಮಠದ ದಾಸೋಹದಿಂದ ಊಟ ಮಾಡಿದರೆ “ಭಿಕ್ಷುಕ”ನಾಗುವುದಾದರೆ, ಜನರ ತೆರಿಗೆ ಹಣದಿಂದ ನೀಡಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಪಡೆದು ಓದಿದಾಗ ಆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಏಕೆ ಮೌನವಾಯಿತು?

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಹಣವೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ಉದುರಿಬಿದ್ದದ್ದಲ್ಲ; ಅದು ಜನರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತೆರಿಗೆಯ ಹಣವೇ.

ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ಉಚಿತ ನೆರವು ‘ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್’; ಸಮಾಜ ನೀಡಿದ ಉಚಿತ ಅನ್ನ ‘ಭಿಕ್ಕಿಕೂಳು’—ಇದು ಯಾವ ಘನತೆಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ?

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಜೋಳಿಗೆ ಹೊತ್ತು ಮನೆಮನೆಗೆ ನಡೆದು, ಭಿಕ್ಷೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ತಾವು ಉಣ್ಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಠದ ಅನ್ನವನ್ನೇ ‘ಭಿಕ್ಕಿಕೂಳು’ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯವರು ಅಂದಿನ ಆ ಕಠಿಣ ಮಠಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದರೇ?

ಹಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡಿದ ಜೋಳಿಗೆ ಅವಮಾನವಲ್ಲ; ಅನ್ನವನ್ನೂ ಅನ್ನದಾತರನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸುವ ನಾಲಿಗೆಯೇ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಡಾ. ಜೆ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ‘ಹಿಟ್ಟಿನ ಅಯ್ಯ–ಜೋಳದ ಅಯ್ಯ’

ಡಾ. ಜೆ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಪಡೆದವರು. ಅವರು ಪಡ್ಡೆ ಹುಡುಗರಲ್ಲ; ವಯಸ್ಸು, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬುದ್ಧರು.

ಆದರೂ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರನ್ನು “ಹಿಟ್ಟಿನ ಅಯ್ಯ”, “ಜೋಳದ ಅಯ್ಯ” ಎಂದು ಜರೆಯುವ ಭಾಷೆ ಪದೇಪದೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ–ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಮನೆಮನೆಗೆ ಜೋಳಿಗೆ ಹೊತ್ತು ಭಿಕ್ಷೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಬಡವರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದಾಸೋಹಕ್ಕೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದ ಬದುಕು ಅವರಿಗೆ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ.

ಆದರೆ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜೋಳ ಅವಮಾನದ ಪದಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಡವರ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿದ ಅನ್ನದ ಸಂಕೇತಗಳು. ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ, ತಾಯಂದಿರ ಮುಷ್ಟಿಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕರುಣೆ ಅಡಗಿದೆ.

“ಹಿಟ್ಟಿನ ಅಯ್ಯ”, “ಜೋಳದ ಅಯ್ಯ” ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡುವವರು, ತಾವೇ ಜೋಳಿಗೆ ಹೊತ್ತು ಹತ್ತಾರು ಮನೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಹಸಿದವರಿಗೆ ಹಂಚುವ ಕಠಿಣ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೇ?

ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸುವವರು ಮೊದಲು ಆ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಎಷ್ಟು ಬಡಮಕ್ಕಳ ಬದುಕು ಅರಳಿತು ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಓದಲಿ. ಜೋಳಿಗೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಮೊದಲು, ಅದರ ಭಾರವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ನೋಡಲಿ.

ಡಾ. ವಿಜಯಕುಮಾರ ಕಮ್ಮಾರರ ‘ಐನಾರ’

ತುಮಕೂರಿನ ಹೆಸರಾಂತ ಉದ್ಯಮಿ ಡಾ. ವಿಜಯಕುಮಾರ ಕಮ್ಮಾರ ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ “ಐನಾರ” ಎಂಬ ಹೀಗಳಿಕೆಯ ಸಂಬೋಧನೆ ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪದವನ್ನು ಬಳಸದೆ ಹೋದರೆ ಅವರ ಜಂಗಮವಿರೋಧಿ ಟೀಕೆಯೇ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನೇ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಿ ಅವಮಾನಿಸುವುದು ಯಾವ ಬಸವತತ್ತ್ವ?

ಜಂಗಮ ಪರಂಪರೆಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ದಾಖಲೆಸಹಿತ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಬೇರೆ; ಜಂಗಮರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೀಗಳೆಯುವುದು ಬೇರೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ವೈಚಾರಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ; ಎರಡನೆಯದು ನೇರ ಜಾತಿನಿಂದನೆ.

ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮತ್ತೊಂದು ಜಾತಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದೇ ಸಮಾನತೆಯಾದರೆ, ಅದು ಬಸವತತ್ತ್ವವಲ್ಲ—ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ತತ್ತ್ವದ ಮುಖವಾಡ.

“ಐನಾರ” ಎಂದು ಹೀಯಾಳಿಸುವವರು, ಅಂದಿನ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಳಿಗೆ ಹೊತ್ತು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲಿಸಿ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವಿಧಿ–ವಿಧಾನಗಳ ನಡುವೆ ಬಡವರ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸನ್ಯಾಸಜೀವನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೇ?

ಇತರರು ಹೊತ್ತ ಜೋಳಿಗೆಯನ್ನು ಇಂದು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿ ಗೇಲಿ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಾಜ ನೀಡಿದ ಧಾನ್ಯವಷ್ಟೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಹಸಿದವರ ಬದುಕಿನ ಹೊಣೆಯೂ ಇತ್ತು.

ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ದು ಯಾಪಲಪರವಿ ಮತ್ತು ದಿ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲರ ಹುಟ್ಟು.

ವಚನ ಟಿವಿಯ ಮಾಲೀಕರಾದ ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ದು ಯಾಪಲಪರವಿ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ಜಾತಿ ಜಂಗಮರಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ಸಾಹಿತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವರ ಹುಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ‘ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ’ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಚಾರವನ್ನು ತರ್ಕದಿಂದ ಖಂಡಿಸಲಾಗದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕೈಹಾಕುವುದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಸೋಲಿನ ಕೊನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು.

ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕು ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ದು ಯಾಪಲಪರವಿ ಅವರಿಗೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಜಂಗಮ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದನ್ನೇ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟನ್ನೇ ಅವಮಾನಿಸುವವರು ಜಾತಿವಿನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಜಾತಿಯ ವಿಷಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪಾತ್ರೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯವರು, ತಮ್ಮದೇ ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಬಸವತತ್ತ್ವದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?

ಇಂತಹ ಮನಸ್ಥಿತಿಯವರು ಅಂದಿನ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಜಾತಿ–ಕುಲ ನೋಡದೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹಸಿದವನಿಗೂ ಪ್ರಸಾದ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೇ?

ಹುಟ್ಟನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸುವ ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ವಚನಗಳು ಮೊಳಗಿದರೂ, ಅವುಗಳಿಗೆ ನೈತಿಕ ಧ್ವನಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾಣೇಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀಗಳ ‘ಅವಿವೇಕಿ ಜಂಗಮ ಸ್ವಾಮಿಗಳು’

ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸಪ್ಪ ಅಪ್ಪ ಅವರ ಕ್ರಿಯಾಸಮಾಧಿಯ ವಿಧಿ–ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅವರ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಆಮಂತ್ರಣದ ಮೇರೆಗೆ ಜಂಗಮ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಅದೇ ಸೂತಕದ ಮನೆಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಣೇಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀಗಳು, ಆ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸಿದವರನ್ನು “ಅವಿವೇಕಿ ಜಂಗಮ ಸ್ವಾಮಿಗಳು” ಎಂದು ನಿಂದಿಸಿದರು.

ಕುಟುಂಬದ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಬಂದವರು ಅವರು. ಕುಟುಂಬವೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವರು ಅವರು. ಅಂತಹವರನ್ನು ಅದೇ ಮನೆಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುವುದು ಯಾವ ಅನುಭಾವ? ಯಾವ ಬಸವತತ್ತ್ವ? ಯಾವ ಕನಿಷ್ಠ ಸಭ್ಯತೆ?

ವಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೆ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಗಮ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೇ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ “ಅವಿವೇಕಿಗಳು” ಎನ್ನುವುದು ವೈಚಾರಿಕತೆ ಅಲ್ಲ—ವೇದಿಕೆಯ ಅಹಂಕಾರ.

ಸಾಣೇಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಮಠದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತರಾಗದೆ, ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಜನನದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ–ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಮಠದ ಅಧಿಕಾರದ ಘನತೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವವರು, ಇನ್ನೊಂದು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವಕರ ಘನತೆಯನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಬೇಕಲ್ಲವೇ?

ತಾವು ಮಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ಪವಿತ್ರ ಸೇವೆ; ಜಂಗಮರು ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸುವುದು ‘ಅವಿವೇಕ’—ಇದು ಯಾವ ನ್ಯಾಯ?

ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಮಠದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಹೋಗುವ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುವುದು ಸಮಾನತೆಯಲ್ಲ. ಅದು ತಮ್ಮ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಕೇಳುತ್ತಾ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಅವಮಾನ ನೀಡುವ ದ್ವಂದ್ವನೀತಿ.

ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ—ಈ ಮನಸ್ಥಿತಿಯವರು ಅಂದಿನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದರೇ?

ಮಠದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ‘ಭಿಕ್ಕಿಕೂಳು’ ಎಂದವರು,
ಜಂಗಮರನ್ನು ‘ಹಿಟ್ಟಿನ ಅಯ್ಯ–ಜೋಳದ ಅಯ್ಯ’ ಎಂದವರು,
‘ಐನಾರ’ ಎಂದು ಹೀಗಳೆದವರು,
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹುಟ್ಟನ್ನೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ಎಳೆದವರು,
ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸಿದವರನ್ನು ‘ಅವಿವೇಕಿ ಜಂಗಮ ಸ್ವಾಮಿಗಳು’ ಎಂದವರು—

ಅಂದಿನ ಗುಡಿಸಲು ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಜೋಳಿಗೆ ಹೊತ್ತು, ಮನೆಮನೆಗೆ ನಡೆದು, ಮುಷ್ಟಿಧಾನ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ದಾಸೋಹ ಮಾಡಿ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರ ಪಾಲಿಸಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದರೇ?

ಉತ್ತರವನ್ನು ಅವರವರ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯೇ ಹೇಳಬೇಕು.

ಜೋಳಿಗೆ ಹೊರುವ ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದವರು ಜೋಳಿಗೆಯನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸಬಾರದು.
ದಾಸೋಹದ ಹಸಿವು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವರು ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ‘ಭಿಕ್ಕಿಕೂಳು’ ಎನ್ನಬಾರದು.
ಬೇರೊಬ್ಬರ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡದವರು ಆ ಹುಟ್ಟನ್ನೇ ಅಪರಾಧವಾಗಿಸಬಾರದು.
ತಮ್ಮ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಬಯಸುವವರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾಯಕವನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

ಮಠಗಳ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಕಣ್ಣು

ಈ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಠಗಳು ಗುಡಿಸಲುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಜೋಳಿಗೆ, ಕಂತಿಭಿಕ್ಷೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅನ್ನದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಪರವೂರಿನ ಯಾತ್ರಿಕರ ಸೇವೆಯೇ ಅವುಗಳ ಸಂಪತ್ತು.

ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕೆಲವು ಮಠಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಮನುಷ್ಯರ ಸಹಜ ಆಸೆ–ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ನೋಡಿದರೆ, ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಹಾಸಭೆಯ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರ ದೃಷ್ಟಿ ಈಗ ಮಠಗಳ ತತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ನೆಟ್ಟಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ.

ಮಠಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಾಳು ಗುಡಿಸಲುಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಜಂಗಮವಿರೋಧದ ಈ ಮಹಾಸಂಶೋಧನೆ ಇಷ್ಟು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತೇ?

ಜೋಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಯಾರಿಗೂ ಮಠ ಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆಸ್ತಿ ಕಾಣಿಸಿದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಠದ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕಿನ ನೆನಪಾಯಿತು!

ಮಠಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಬೇಕು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವೂ ಬೇಕು. ದುರುಪಯೋಗವಿದ್ದರೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲೇಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜಂಗಮ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ, ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಿ, ದಾಸೋಹವನ್ನೇ ‘ಭಿಕ್ಕಿಕೂಳು’ ಎಂದು ಅವಮಾನಿಸಿ ಮಠಗಳ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಅವರಿಗೆ

ತಾವು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

೧೯೦೪ರ ಮೂಲ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ—

ಅಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಗುರುಸ್ಥಲ–ಮಠಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ನಿರೂಪಣೆಯಿದೆ. ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಆರಂಭಿಕ ಉದ್ದೇಶೋಪಾಯದಲ್ಲಿ ಗುರುಸ್ಥಲದ ಮಠಸ್ಥರ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದರೂ, ಸ್ವತಃ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳೇ ಜಂಗಮೇತರರಾದ ನವಲಗುಂದದ ಶ್ರೀ ಬಸವಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಥಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನಿಯಮಕ್ಕಿಂತ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದೀಗ ತಾವು ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನಂತೆ, ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಬರೆದ ತಮ್ಮ ಲೇಖನದ ಭಾಗವನ್ನು ಅಳಿಸುತ್ತೀರಾ?

ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಲೇಖನ ಬರೆದು, ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಸಭ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೇ ಮರೆಮಾಚುತ್ತೀರಾ?

ಹಿರೇಮಲ್ಲೂರು ಈಶ್ವರನ್ ಅವರ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಲ್ಲ.
ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಸಂವಿಧಾನವಲ್ಲ.
ಡಾ. ಎಸ್.ಎಂ. ಜಾಮದಾರ್ ಅವರ ‘ಭಿಕ್ಕಿಕೂಳು’ ದಾಸೋಹದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಲ್ಲ.
ಡಾ. ಜೆ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರ ‘ಹಿಟ್ಟಿನ ಅಯ್ಯ–ಜೋಳದ ಅಯ್ಯ’ ಬಸವತತ್ತ್ವವಲ್ಲ.
ಡಾ. ವಿಜಯಕುಮಾರ ಕಮ್ಮಾರರ ‘ಐನಾರ’ ಸಮಾನತೆಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ.
ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ದು ಯಾಪಲಪರವಿ ಅವರು ದಿ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲರ ಹುಟ್ಟನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು ವೈಚಾರಿಕತೆಯಲ್ಲ.
ಸಾಣೇಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀಗಳು ಜಂಗಮ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ‘ಅವಿವೇಕಿಗಳು’ ಎನ್ನುವುದು ಅನುಭಾವವಲ್ಲ.

ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಆ ಸಮುದಾಯದ ಹುಟ್ಟು, ಕಾಯಕ, ಜೋಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾಸೋಹವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ; ಜಾತಿಯವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಬೇಡಿ.
ಮಠಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ; ದಾಸೋಹವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬೇಡಿ.
ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ; ಆಯ್ದ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಬೇಡಿ.

ತಾವು ಹೇಳಿದಂತೆ—

“ಇದೊಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಬಂದರೆ ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.”

ಇಗೋ, ದಾಖಲೆಸಹಿತ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ.

ಉಳಿದ ಅರ್ಧಭಾಗಕ್ಕೂ ನಾನು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ.

— ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕೀಮಠ

Author: Shreekant Choukimath

==================

Dear Dr. T. R. Chandrasekhara Ji,

You have asked:

“Did this Guru fight against untouchability and for gender equality? My curiosity is to know the truth.”

As an academic and economist associated with the Jagatika Lingayat Mahasabha, your curiosity deserves an answer grounded in historical events—not merely in devotional praise.

The answer is an unequivocal yes.

However, Hanagal Shri Kumara Shivayogi did not fight social inequality through slogans alone. He confronted it through food, healthcare, education, spiritual initiation and institution-building—at a time when challenging caste discrimination and educating women demanded extraordinary moral courage.

Service Beyond the Barriers of Caste

Hanagal Shri Kumara Shivayogi assumed responsibility for the administration of the Hanagal Virakta Math in 1896. In the very next year, 1897, the region was devastated by drought and plague.

During that humanitarian crisis, he opened the Math’s food distribution service to everyone, without discrimination based on caste or social status. Having acquired considerable knowledge of Ayurveda, he personally visited the homes of people suffering from disease and treated them without asking to which caste they belonged.

At a time when even physical proximity to certain communities was treated as “pollution,” entering their homes, treating their illnesses and feeding them was not a symbolic gesture. It was social reform in its most courageous and compassionate form.

Education and Dignity for the Visually Impaired

In 1901, Shri Kumara Shivayogi brought visually impaired students from Kadashettihalli and arranged for their education and musical training. Among those who emerged from this endeavour was the celebrated Pandit Panchakshara Gawai.

Shri Kumara Shivayogi later directed Pandit Panchakshara Gawai to establish an institution at Gadag where students from all communities could receive education and training. That institution became the renowned Veereshwara Punyashrama.

Its legacy continues even today. Internationally acclaimed Hindustani classical vocalist Padma Shri Pandit M. Venkatesh Kumar is among the distinguished disciples shaped by this tradition. His life and public recollections remain living testimony to the inclusive educational movement that grew from Shri Kumara Shivayogi’s vision.

Education for Communities Subjected to Untouchability

The late Pujya Basavalinga Swamiji of Navalgund records in Linganudi that, around 1909, children belonging to communities then subjected to untouchability were denied admission to an existing school near Badami.

Shri Kumara Shivayogi did not remain a silent spectator. He arranged a separate school at Mangaluru village in the Badami region so that those children would not be deprived of education.

Today, one may debate the form that intervention took within the limitations of that historical period. But its purpose is unmistakable: children rejected by the prevailing social order had to be educated.

Spiritual Equality Put into Practice

For Shri Kumara Shivayogi, spiritual dignity was not the privilege of birth.

He bestowed Ishtalinga and later Lingadeeksha upon his childhood friend Talawar Choudappa Nayaka of Joisaraharalahalli, who thereafter became known as Choudayya and devoted his life to service at Shivayogamandira. The episode is recorded with reference to family testimony and Parapate: Paramparege Hosa Munnudi. Read the documented account.

He also conducted mass Lingadeeksha for Madivala devotees at Hanagal and Hirekerur, as recorded by Shri Shivalinga Shastri in Parapate: Paramparege Hosa Munnudi. Another mass Lingadeeksha is recorded at Halagali in Bilagi Taluk in 1909.

Kumaresha Charite—Gurukanda records another profound incident: Shri Kumara Shivayogi accepted milk from Kanalli Bharamappa, who belonged to a community then treated as untouchable, and used it for his Linga Puja.

One must understand the revolutionary meaning of that act in its historical context. By accepting the milk for sacred worship, he challenged the very notion that a human being—or anything offered by that person—could be considered impure because of caste.

Shivayogamandira’s Influence Beyond India

In 1929, at the age of five, Shri Mahesh Ghatradyal entered Shivayogamandira and received training in yoga, meditation, scriptures and discipline. He later carried that spiritual and cultural training to France and earned distinguished national recognition there, including the Legion of Honour.

His journey from Shivayogamandira to France demonstrates that the institution founded by Shri Kumara Shivayogi was not designed to create a closed hereditary circle. It trained individuals capable of serving humanity across geographical, social and cultural boundaries. Read the documented account.

His Contribution to Women’s Education and Equality

Shri Kumara Shivayogi’s commitment to women’s empowerment was equally practical and far ahead of its time.

At the Third Session of the Akhil Bharat Veerashaiva Mahasabha, held at Solapur in December 1907, he ensured the adoption of a specific resolution supporting women’s education.

He did not allow that resolution to remain confined to conference proceedings.

In 1908, he established the Akkamahadevi Girls’ School at Hirekerur. The school began with only seven girls because prevailing social attitudes strongly opposed female education. Shri Kumara Shivayogi went from locality to locality, addressed families and persuaded parents to educate their daughters.

Within two years, the number of students reportedly increased from seven to seventy.

This was not merely the opening of a school. It was a direct challenge to the belief that a woman’s life should remain confined to domestic labour and social submission. The school gave girls literacy, self-respect and the confidence to participate in public and spiritual life. Some of its students later emerged as public religious speakers—an exceptional development for that period. Read the history of the Akkamahadevi Girls’ School.

Shri Kumara Shivayogi also gave women a meaningful platform at the 1909 Veerashaiva Mahasabha Session held in Ballari. That institutional opening helped create a tradition in which women scholars and leaders could participate in religious and public discourse. In later decades, distinguished women such as Jayadevitayi Ligade emerged through this broader reformist environment.

It is also worth remembering that Jagadguru Mate Mahadevi later served for several years as a Vice-President of the Akhil Bharat Veerashaiva Mahasabha. This historical fact demonstrates that women’s leadership was not alien to the Mahasabha’s institutional tradition.

Let History Be Judged by Action

Dr. Chandrasekhara Ji, the life of a reformer must not be judged solely by whether he used the vocabulary preferred by later generations. It must be judged in the context of his time and by the barriers he actually broke.

Hanagal Shri Kumara Shivayogi:

• Fed people without caste discrimination during drought and plague.
• Entered the homes of the afflicted and treated them without considering caste.
• Educated visually impaired children and encouraged inclusive musical institutions.
• Arranged education for children denied schooling because of untouchability.
• Conferred Ishtalinga and Lingadeeksha across caste boundaries.
• Accepted an offering from a person treated as “untouchable” and used it in sacred worship.
• Secured a resolution supporting women’s education in 1907.
• Founded the Akkamahadevi Girls’ School in 1908.
• Created institutional space for women’s education, scholarship and leadership.

These are not merely ceremonial claims made during a Jayanti celebration. They are episodes recorded in biographies, institutional histories, oral testimonies and community records.

A Guru who fed the hungry without asking their caste, treated the diseased without fearing “pollution,” placed the Ishtalinga on socially excluded devotees and put books into the hands of girls was not merely speaking about equality.

He was practising it.

Your curiosity is welcome, because honest questions lead us towards truth. But historical truth must be pursued with the same seriousness whether the evidence supports our assumptions or challenges them.

We respectfully invite you to study these records, examine the cited works and, if necessary, interview the surviving disciples and institutional representatives.

Let us examine history through evidence—not through ideological convenience.

With respectful regards,
Shreekant Choukimath

ನಿನ್ನೆ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರೇಶ್ವರರ ಪಂಚಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ–ಗದಗ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಉಂಟಾದ ಸಂಭ್ರಮ–ಸಡಗರದ ನಡುವೆ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಪೂಜ್ಯರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ, ವಾಹನದ ಅಲುಗಾಟದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಲು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸೀಟ್‌ಬೆಲ್ಟ್ ಹಾಕಿದೆ. ಅದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ, ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು.

ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ರಸ್ತೆಯ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದಲೂ, ನಿನ್ನೆ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಿಂದಲೂ ವಾಹನದ ವೇಗ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ವಾಹನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಜಾತಿ–ಧರ್ಮಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಜನರು ವಾಹನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂಜ್ಯರ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಪುಷ್ಪಮಾಲೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಆದರೆ ಗದುಗಿನ ಶ್ರೀ ತೋಂಟದಾರ್ಯ ಮಠದ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಎದುರಿನ ಆಟೊ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಮಾತ್ರ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ!
ಆಟೊ ಚಾಲಕರೊಬ್ಬರು ಓಡುತ್ತಾ ಬಂದು, ನಮ್ಮ ವಾಹನದ ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ಕೈಮುಗಿದು ಭಾವಪರವಶರಾಗಿ ಉದ್ಗರಿಸಿದರು:

“ನನ್ನಪ್ಪ ಕುಮಾರಪ್ಪಾ! ನೀನು ಹುಟ್ಟದಿದ್ದರೆ ನನ್ನಂಥ ಬಡ ಕಲಾವಿದರು ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!”
ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ನಾನು, ಅವರ ಪೂರ್ವಾಪರವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದೆ. ಅವರ ಹೆಸರು ಶಿವಾನಂದ ದೊಡ್ಡಮನಿ. ಅವರು ಗದುಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹಾಗೂ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲಾವಿದ!

ಮೂರು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಗುರುವಿನ ಕುರಿತು ಹರಿದಾಡಿದ ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದಿ ನೊಂದಿದ್ದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ, ಶ್ರೀ ಶಿವಾನಂದ ದೊಡ್ಡಮನಿಯವರ ಹೃದಯಾಂತರಾಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಆ ಮಾತುಗಳು ತಂಪಿನ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದವು.

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಬರಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಸಂಶಯಗಳು, ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ರುದ್ರಪ್ಪ ಪಗಡದಿನ್ನಿಯವರು ಸೇರಿಸಿದ ವಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯ ತುಂಬಿದ ಅಪವಾದಗಳು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶರಣಪ್ಪ ಸಜ್ಜನ ನೀಡಿದ ಶಹಬ್ಬಾಸ್‌ಗಿರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಂದ ಹಲವು ವಿಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ನೆನಪಾದವು.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಇದೇ ಗದುಗಿನ ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ದು ಯಾಪಲಪರವಿ ಅವರು ನಾಲಿಗೆ ಹರಿ ಬಿಟ್ಟು, “ನಾನು ಹಾನಗಲ್ಲ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮೇಲೆ ‘ಅಟ್ಯಾಕ್’ ಮಾಡಿದರೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಘರ್ಜಿಸಿದ್ದೂ ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಬಂತು.

“ಊರು ಉಪಕಾರ ಅರಿಯದು; ಹೆಣ ಶೃಂಗಾರ ಅರಿಯದು” ಎಂಬ ಗಾದೆಗೂ ಇಂತಹ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆಗೂ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ.

ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರೇಶ್ವರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭಾ, ಶ್ರೀ ಶಿವಯೋಗ ಮಂದಿರ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಪಂ. ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗದುಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮ—ಇವು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿವೆ.

ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭಾದ 1904ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗಿನ 25 ಅಧ್ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ 23 ಮಂದಿ ಜಂಗಮೇತರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗದುಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮವು ಜಾತಿ–ಧರ್ಮಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸಾವಿರಾರು ದೃಷ್ಟಿವಿಕಲರು, ಅಂಗವಿಕಲರು ಹಾಗೂ ಬಡ ಕಲಾವಿದರ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡಿದೆ. ಶಿವಯೋಗ ಮಂದಿರವು ತನ್ನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆಚಾರ–ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಬರುವ ಜಂಗಮ ವಟುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಂಗಮೇತರ ವಟುಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರ ನೀಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.

ಆದರೂ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಿ, ಕೆಲವು ಜಂಗಮ ವಟುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಹಾಗುರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅವಹೇಳನ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ‘ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಕಾಲದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ವ್ಯಂಗ್ಯ!

ಅಂತಹವರ ಆಕ್ರಂದನ, ಅಪವಾದ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ದುರ್ವಾಸನೆಯ ನಡುವೆ, ಗದುಗಿನ ಶ್ರೀ ಶಿವಾನಂದ ದೊಡ್ಡಮನಿಯವರ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಉದ್ಗಾರವು ಸತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ:

“ನನ್ನಪ್ಪ ಕುಮಾರಪ್ಪಾ! ನೀನು ಹುಟ್ಟದಿದ್ದರೆ ನನ್ನಂಥ ಬಡ ಕಲಾವಿದರು ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!”

ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಆಟೊ ಚಾಲಕನ ಭಾವುಕ ಮಾತಲ್ಲ; ಮಹಾಗುರುವಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬದುಕು ಕಂಡ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬಡವರು, ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಅಶಕ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಅಂತರಂಗದ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಧ್ವನಿ.

ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಲೇಖನಿಯ ಮಸಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಮಾಜಸಂಜೀವಿನಿ, ಕಾರುಣಿಕ ಯುಗಪುರುಷ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರೇಶ್ವರರ ಸ್ಫಟಿಕದಷ್ಟು ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಸಾಧನೆಯ ಯಶೋಗಾಥೆಯನ್ನು ಯಾವ ಅಪವಾದವೂ ಮಲೀನಗೊಳಿಸಲಾರದು.

ಸೂರ್ಯನತ್ತ ಉಗುಳಿದರೆ ಸೂರ್ಯ ಮಲಿನನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಉಗುಳಿದವನ ಮುಖಕ್ಕೇ ಮರಳುತ್ತದೆ!

— ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕೀಮಠ

@ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ
@ಶರಣಪ್ಪ ಸಜ್ಜನ
@ರುದ್ರಪ್ಪ ಪಗಡದಿನ್ನಿ

@

ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರೊಂದಿಗೆ ಡಾ. ಜಾಮದಾರರನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಅತಿರೇಕ !!

ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕೀಮಠ

ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಪೀಠಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ತೋರಿಸುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರ #ಪಂಚಮಸಾಲಿ_ಪೀಠಗಳ_ಗೊಂದಲ ಸರಣಿ, ಕಂತಿನಿಂದ ಕಂತಿಗೆ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಯಂತೆ ಕುತೂಹಲ, ಅನುಮಾನ ಮತ್ತು ಆರೋಪಗಳ ಹೊಸ ಹೊಸ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯುತ್ತ , “ಬಸವತತ್ವ ಪ್ರಚಾರಕ” ಮತ್ತು “ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕ” ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣಗಳ ಕಿರೀಟಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಡಾ. ಪಾಟೀಲರು, ಈ ಸರಣಿಯ ಹದಿನೈದನೇ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಇತಿಹಾಸದ ತಕ್ಕಡಿಯನ್ನೇ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸುವಂತಹ ಆಘಾತಕಾರಿ ಹೋಲಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

“ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ಜಾಮದಾರ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ:

“ಈ ಹಿಂದೆ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಡಾ. ಜಾಮದಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.”

ಇದು ಕೇವಲ ಅಭಿಮಾನದ ಭರದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಮಾತಲ್ಲ; ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ಸೇವಾ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ಒಂದು ಕಡೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ, ಸಂಪತ್ತು, ಸುಖ–ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕನ್ನೇ ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧರ್ಮದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ಜಾಮದಾರರು.

ಈ ಎರಡು ಬದುಕುಗಳ ಸೇವೆ, ತ್ಯಾಗ, ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅವು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಗಾಧ ಅಂತರವನ್ನು ಮರೆತು, “ಸರಿಸಮನಾದ ಕಾರ್ಯ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಆ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಓದಿದ ಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ—

ಇದ್ಯಾವ ಸೀಮೆಯ ಹೋಲಿಕೆ!

ಒಂದು ಕಡೆ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನೇ ಸಮಾಜದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿಸಿದ ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿಲುವುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ಜಾಮದಾರರು. ಈ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ನಡುವೆ **“ಸರಿಸಮನಾದ ಕಾರ್ಯ”**ವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಇತಿಹಾಸದ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು; ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಮಸುಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಪೂಜೆಯ ಕನ್ನಡಕವೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ!

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತರಿಸುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಚೇತನದ ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಇತಿಹಾಸದ ತಕ್ಕಡಿಯ ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಧಾಭಿಮಾನವನ್ನು ತುಂಬಿ, ಮತ್ತೊಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯ ನಿಜವಾದ ತೂಕವನ್ನೇ ತಿರುಚುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ತ್ಯಾಗ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನಿರ್ಮಾಣದ ದೀರ್ಘ ಪರಂಪರೆಯ ಎದುರು ಡಾ. ಜಾಮದಾರರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ **“ಸರಿಸಮಾನ”**ವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದು ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲ—ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಅರಟಾಳರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅಭಿಮಾನದ ಕಪ್ಪು ಮಸಿಯಿಂದ ಮಸುಕುಗೊಳಿಸುವ ದುಸ್ಸಾಹಸ.

ನಿನ್ನೆ ಅವಹೇಳನ—ಇಂದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಹಾರ!

ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದಲ್ಲ; ಅದು ಬರಹಗಾರರ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ.

ಇದೇ ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರು, ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ಜಾಮದಾರರು ಬರೆದ “ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ?” ಎಂಬ ಕಟುಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, “ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಗೊಂದಲಗಳು—ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮ ಇತಿಹಾಸ ಮಾಲಿಕೆ–23” ಎಂಬ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊವನ್ನು ಹರಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.

ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿಯೂ, ಅದನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದ ವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿಯೂ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತುಚ್ಛವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ, ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಅನುಮಾನದ ನೆರಳು ಚೆಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ರುದ್ರಗೌಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ನಾಯಕರು “ಕೇವಲ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ವರೆಗೆ ಓದಿ, ಕಾರಕೂನರಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು” ಎಂಬ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವುದು ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದ ಮಾಹಿತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲ; ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಎತ್ತರವನ್ನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಅವಹೇಳನದ ಧ್ವನಿ ಅದರೊಳಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಡಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಇಂದು, ಅದೇ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಡಾ. ಜಾಮದಾರರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು **“ಸರಿಸಮಾನ”**ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ!

ನಿನ್ನೆ ಜಾಮದಾರರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅರಟಾಳರ ಎತ್ತರವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ; ಇಂದು ಜಾಮದಾರರಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಎತ್ತರ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅದೇ ಅರಟಾಳರನ್ನು ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಬಳಸುವ ಜಾಣತನ! ಅಂದರೆ, ಅರಟಾಳರನ್ನು ಟೀಕಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಕೂನರು; ಜಾಮದಾರರನ್ನು ಹೊಗಳಬೇಕಾದಾಗ ಅವರೇ ಮಹಾನ್ ಸಾಧನೆಯ ಮಾದರಿ!

ಇದು ಚಿಂತನೆಯ ವಿಕಾಸವೇ? ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸುವ ಲೇಖನಕಲೆಯೇ? ಅಥವಾ ಓದುಗರ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಅವಮಾನಿಸುವ ಆತ್ಮವಂಚನೆಯೇ?

ಊಸರವಳ್ಳಿಗೂ ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸಲು ಪರಿಸರದ ಕಾರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭವೇ ಸಿದ್ಧಾಂತ; ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಪ್ರಮಾಣ; ಅನುಕೂಲವೇ ಇತಿಹಾಸ!

ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ನೆಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆತ

ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶ ಗಿರಿಮಲ್ಲನವರು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಕುರಿತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಲೇಖನ ಬರೆದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ಜಾಮದಾರರು ನೀಡಿದ ಉತ್ತರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಗಿರಿಮಲ್ಲನವರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ಬಂದೂಕಿಟ್ಟು ತಮ್ಮತ್ತ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬ ಆರೋಪದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಮುಂದೆ ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಸಮಾಜನಾಯಕರತ್ತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಿತು.

ಹಾನಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಯಾರು ವಹಿಸಿದ್ದರು? ಲಿಂಗಾಯತರನ್ನು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದವರು ಯಾರು? ವೀರಶೈವ ನಿರ್ಣಯ ಚಿಂತಾಮಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು ಯಾರು? ಎಥ್ನೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಸರ್ವೇಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದವರು ಯಾರು? ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಯಾರು?—ಹೀಗೆ ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೊಂದರಂತೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸುರಿಮಳೆಯನ್ನೇ ಹರಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಯ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ತೀರ್ಪನ್ನು ಅಡಗಿಸುವುದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅವು ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾಲಘಟ್ಟ, ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಮಿತಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳ ಬಂದೂಕನ್ನು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಮಾಜನಾಯಕರ ಭುಜದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ವರ್ತಮಾನದ ಹಠಕ್ಕೆ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ.

“ಅರಟಾಳರು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಮಹಾನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ; ಈಗ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ” ಎಂಬ ಧಾಟಿಯ ಮಾತು ಸಂಶೋಧಕನ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ನಿಲುವಿನಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರೊಳಗೆ ಸತ್ಯಶೋಧನೆಯ ಬದ್ಧತೆಗಿಂತ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು? ಹೊಗಳಿದರೆ ದಾಖಲೆಗಳು ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕೇ? ಟೀಕಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅವು ಹೊರಬರಬೇಕೇ? ಸಂಶೋಧನೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ತೆರೆಯುವ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಕಡತಗಳೇ?

ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದರೆ ಅವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಬರಬೇಕು. ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾಲದ ಅನುಕೂಲ, ಸಂದರ್ಭದ ನೆಪ ಅಥವಾ ಎದುರಾಳಿಯ ಟೀಕೆ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದಾಖಲೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಆಯುಧಗಳಾಗಬಾರದು.

ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಅಗೆದು, ಹಿಂದಿನ ಸಮಾಜನಾಯಕರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣು ಎರಚುವುದು ವೈಚಾರಿಕತೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಅಸಹನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸತ್ಯದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಹಿರಿಯರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆಯುವ ನೆಪವಾಗಬಾರದು.

ತಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ವೇದಿಕೆ—ಪ್ರತಿಮಾತಿಗೆ ಬೀಗ!

ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ಜಾಮದಾರರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಾನು “ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವುದು ಸುಲಭ, ಆರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ” ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ಯಾರ ಮೇಲಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರ.

ಈ ಕೃತಿಯು ಬುಕ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ವೇದಿಕೆಯ ನೇರಪ್ರಸಾರ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೀಕೃತ ಪುಸ್ತಕ ಲೋಕಾರ್ಪಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬುಕ್ ಬ್ರಹ್ಮದ ಸಂಪಾದಕರಾದ ಶ್ರೀ ದೇವು ಪತ್ತಾರ ಅವರ ಮೂಲಕ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಾ. ಜಾಮದಾರರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತೆಂಬ ಮಾಹಿತಿ ನನಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಡಾ. ಜಾಮದಾರರು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ—ಅದು ಅವರ ಹಕ್ಕು. ಆದರೆ ಅವರ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಸಹಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಂದಾಗ, ಆ ಕೃತಿಯ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಯನ್ನೇ ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಯಾವ **“ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತನೆ”**ಯ ಖಾತೆಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು?

ತಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಬೇಕು; ಪ್ರತಿಮಾತಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಬೇಕು. ತಮ್ಮ ಆರೋಪಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗಬೇಕು; ಅವುಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರ ಮಾತ್ರ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಬಾರದು. ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕು; ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಕೃತಿಗೆ ಮೌನದ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು—ಇದು ಸಂವಾದವಲ್ಲ, ಸತ್ಯಶೋಧನೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ವೈಚಾರಿಕ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ.

ಸತ್ಯ ತಮ್ಮೊಂದಿಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವಿದ್ದವರು ಪ್ರತಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ; ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದು, ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ, ಓದುಗರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯ ಮಾತು ತಲುಪದಂತೆ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ವಾದದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಾವೇ ಸಂಶಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಹೆಸರು ನೀಡಿ, ಎದುರಿನ ಧ್ವನಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧದ ಬೀಗ ಹಾಕುವುದು ವೈಚಾರಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ. ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಬರಹಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಆರಿಸಲು ಹೊರಟ ಕೃತಿಗೆ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು—ಪ್ರಗತಿಪರತೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿದ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ.

ಪಾದಧೂಳಿಗೂ ಸಮವಲ್ಲ

ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪೀಠವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರು. ತಮ್ಮ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ಏಳಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದವರು. ಶಿಕ್ಷಣದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದವರು. ವೀರಶೈವ ಸಮಾಜದ ಸಂಘಟನೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ, ಸಂಪತ್ತು, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಆ ಮಹಾನ್ ಚೇತನದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ಕಾಲದ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಅಳಿಸಲಾಗದಂತೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಂತಹ ಮಹೋನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಎದುರು ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ಜಾಮದಾರರ ನಿವೃತ್ತೋತ್ತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಇಬ್ಬರೂ “ಸರಿಸಮಾನರು” ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸದ ತೀರ್ಪಲ್ಲ; ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಅಭಿಮಾನದ ಅತಿರೇಕ. ಹೋಲಿಕೆಗೂ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವಿರಬೇಕು; ತಕ್ಕಡಿಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ನ್ಯಾಯವಿರಬೇಕು.

ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇರಬಹುದು. ಡಾ. ಜಾಮದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರಿಗಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳಲಿ; ಅದಕ್ಕೆ ಯಾರ ಆಕ್ಷೇಪವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ್ ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರ ಮಹೋನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಬಳಸುವ ನೈತಿಕ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಒಬ್ಬರನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹನೀಯರ ತ್ಯಾಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಪಚಾರ.

ಅರಟಾಳ ರುದ್ರಗೌಡರಂತಹ ಮಹನೀಯರ ಪಾದಧೂಳಿಗೂ ಸಮವಾಗದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅವರ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮಾನವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವುದರಿಂದ ಜಾಮದಾರರಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಬಕೆಟ್ ತುಂಬಬಹುದು; ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಬಾವಿಯಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಸತ್ಯದ ಒಂದು ಹನಿಯೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನದ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಂಚನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಇಂದು ಬರೆಯಬಹುದು; ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊವನ್ನು ನಾಳೆ ಅಳಿಸಬಹುದು; ಸಂದರ್ಭ ಬದಲಾದಂತೆ ನಿಲುವುಗಳ ಬಣ್ಣವನ್ನೂ ಬದಲಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಿದ ಮಹನೀಯರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗದು; ಅವರು ಹಚ್ಚಿದ ಜ್ಞಾನದ ದೀಪಗಳನ್ನು ನಂದಿಸಲಾಗದು; ಅವರು ಕಟ್ಟಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲಾಗದು.

ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಬರೆದ ಸಾಲುಗಳು ಕಾಲದ ಗಾಳಿಗೆ ಉದುರಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸುವ ಬರಹಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹೊತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮಾತ್ರ—ಎಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಕಳೆದರೂ, ಎಷ್ಟೇ ಅಪಪ್ರಚಾರದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸಿದರೂ—ಯುಗಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.

— ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕೀಮಠ
ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಲಿಂಗಾಯತ ಮಹಾಸಭಾ
ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ

ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀ ಅನ್ನದಾನೀಶ್ವರ ಶಿವಲಿಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಹಿರೇಮಠ ಇಲಕಲ್ಲ (ಗುಡೂರ)

========================

ಸತ್ಯವಂತರ-ಸದಾಚಾರಿಗಳ ಮಾತು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ, ಅವರ ಮಾತು ಮುತ್ತಿನಹಾರ-ಅವರ ಮಾತು ಮಾಣಿಕ್ಯದ ದೀಪ್ತಿ-ಅವರ ಮಾತು ಸ್ಪಟಿಕದ ಸಲಾಕೆ-ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದು ಅಹುದು ಎನ್ನುವಂತಹದ್ದು,ಅವರ ಮಾತು ಮಂತ್ರ,ಅವರ ಮಾತು ಮೃತ್ಯುವಿಗೊಳಗಾಗುವವರಿಗೆ -ಸಂಜೀವಿನಿ,ಅವರ ಮಾತು ಹೃದಯವನರಳಿಸುವಂತದ್ದು ವಿನಃ ಹೃದಯಾಘಾತ ಮಾಡುವಂತಹದ್ದಲ್ಲ,ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಒಡೆದಿರುವ ಎರಡು ಮನಗಳು-ಎರಡು ಮನೆಗಳು,ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳು ಒಂದಾಗುವವು,ಬಹುತೇಕ ನಮ್ಮ ಮಾತು ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ- ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತೆ,ಅವರ ಮಾತು-ಬದುಕಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ-ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ,ಅವರ ಮಾತು ಬೆಳಕು

ನಮ್ಮ ಮಾತು ಕತ್ತಲೆ,ಅವರ ಮಾತು ಶೂಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಚಂದ್ರ-ನಮ್ಮ ಮಾತು‌ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ‌ಕರಗುವ-ಕಾಣೆಯಾಗುವ ಚಂದ್ರ, ಅವರ ಮಾತು ಮುತ್ತು-ನಮ್ಮ‌ಮಾತು ಮೃತ್ಯು, ಅವರ ವಾಣಿ ಅಮರವಾಣಿ-ಅಮೃತವಾಣಿ,ನಮ್ಮದು ಮೃತವಾಣಿ-ಮೃತ್ಯುವಾಣಿ,

ನಿಜವನರಿತ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ವಾಣಿ ಅದು ಪರುಷವಾಣಿ-ಅದು ಪ್ರಸಾದ ವಾಣಿ-ಶಿವವಾಣಿ-ಅದು ಲಿಂಗ ನುಡಿ”ಋಷಿಯಾಡಿದ ಮಾತು ಹುಸಿಯಾಗದು”

ಪಂಡಿತ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಗವಾಯಿಗಳು ಶ್ರೀ ಗುರು ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಾದಿ-ದಕ್ಷಿಣಾದಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ “ಉಭಯಗಾಯನ ವಿಶಾರದರು” ಹಾನಗಲ್ ಗುರು ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕಿದ ಮಹಾನುಭಾವಿಗಳು.

ಪೂಜ್ಯ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಗವಾಯಿಗಳು,ಯೌವ್ವನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ-ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಯಕೆಗೊಳಗಾಗಿ-ತಮ್ಮ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನು ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಜಿಯವರ ಮುಂದೆ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದಾಗ,ಪೂಜ್ಯರಿಗೆ ಬಹು ನೋವಾಯಿತು,ಯೋಚನೆಗೊಳಗಾದರು,ಪೂಜ್ಯರು-ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ನಾವು ಸಮಾಜದ ಹಣದಿಂದ ನಿನಗೆ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸಿರುವುದು,ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಗವಾಯಿಯಾಗುವುದಕ್ಕಲ್ಲ-ಸಮಾಜದ ಋಣ ತೀರಿಸಲು ನೀನು ಅಖಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ-ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಶಿವನಾಗಿ-ಗಾನಯೋಗಿಯಾಗಿ-ಅಂಧ ಅನಾಥರ ಬಾಳಿಗೆ ನಂದಾದೀಪವಾಗಲು.ಮದುವೆಯಾದರೆ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಂದೆಯಾಗಿ,ಒಬ್ಬ ಗವಾಯಿಯಾಗುವೆ,ಕಣ್ಣುಗಳಿಲ್ಲದ-ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ,ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಲ್ಲದ ಸರ್ವಮತಿಯರ – ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳ ತಂದೆಯಾಗಿ -ಆಶ್ರಯದಾತನಾಗಬೇಕು.

ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಮ ಸರ್ವ ಜನಾಂಗದ ಶಾಂತಿಯ ತೋಟವಾಗಬೇಕು.ಹೀಗೆ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಪ್ರಸಾದವಾಣಿ , ದಿಕ್ಸೂಚಿಯ ಮಾತು-ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿಗಳವರ  ಮನಃ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು,ತಮ್ಮನ್ನು ಶ್ರೀ ಗುರು ಕುಮಾರೇಶನ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು”ಎನ್ನ ವಾಮಕ್ಷೇಮ ನಿಮ್ಮದು,ಎನ್ನ ಹಾನಿವೃದ್ಧಿ ನಿಮ್ಮದು,ಎನ್ನ ಮಾನಾಪಮಾನ ನಿಮ್ಮದು”ಎಂದು ಪೂಜ್ಯ ಗುರುಗಳ ಸನ್ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಶರಣಾದದ್ದು ಇಂದು‌ ಗದುಗಿನಲ್ಲೊಂದು ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮ ತಲೆ‌ ಎತ್ತಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು,ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು‌-ಪೂಜ್ಯ ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗುರುಗಳನ್ನು ಈ ನಾಡು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಇಂದು ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮ ದಿಂದ, ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಸಂಖೇಯಲ್ಲಿ- ಸಂಗೀತ-ಸಾಹಿತ್ಯ  ಪುರಾಣ-ಪ್ರವಚನ

ಕೀರ್ತನ-ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕಲಾ ದಿಗ್ಗಜರು, ಈ ನಾಡಿನ ಸೇವೆ ಮಾಡುವಂತಾಯಿತು.

ಅಂದು ಪೂಜ್ಯರ  ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂದೇಶ-ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಗವಾಯಿಗಳವರ ತ್ಯಾಗದ ಪ್ರತಿರೂಪ “ಗದುಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮ”

ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀ ಅನ್ನದಾನೀಶ್ವರ ಶಿವಲಿಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಹಿರೇಮಠ ಇಲಕಲ್ಲ (ಗುಡೂರ)

೮೬೬೦೦೨೭೭೯೧

“ಜಯ ಗುರು ಕುಮಾರೇಶ”

ಜೋಯಿಸರಹರಳಹಳ್ಳಿಯ ತಳವಾರ ಚೌಡ(ಯ್ಯ)ನಾಯಕ:(ಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳವರ ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತ)

================

ಲೇಖಕ: ಶ್ರೀಕಂಠ.ಚೌಕೀಮಠ

================

೧೯೦೫ರ ವರ್ಷ. ಹಾವೇರಿಯ ಹುಕ್ಕೇರಿಮಠವು ಭಕ್ತರ ಸಂಚಾರದಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿತ್ತು. ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಶಿವಬಸವ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಪಟ್ಟಾಧಿಕಾರ ಮಹೋತ್ಸವವು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಮಾರಂಭದ ವೈಭವ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಭಾವದ ಕುರಿತು ಹರಡಿದ ಸುದ್ದಿ ಹಾವೇರಿಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು  ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀಗಳ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಜೋಯಿಸರಹರಳಹಳ್ಳಿಯವರೆಗೂ ತಲುಪಿತು.

“ನಮ್ಮೂರ ಸಾಲಿಮಠದ ಕೊಟ್ಟೂರು ಬಸಯ್ಯನವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಹಾಲಯ್ಯ ಈಗ ಹಾನಗಲ್ಲ ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿ ಹಾವೇರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರಂತೆ!” ಎಂಬ ಮಾತು ಊರಿನ ಮನೆಮನೆಗೂ ಹರಡಿತು. ಆ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿತು. ಅನೇಕರು ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೊಂಡು ಹಾವೇರಿಯತ್ತ ಹೊರಟರು. ಆ ಬಂಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದವನು ತಳವಾರ ಚೌಡನಾಯಕ.

ಚೌಡನಾಯಕನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಅಳುಕೂ ಇತ್ತು. ಎಂಟು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಜೋಯಿಸರಹರಳಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು ವೈರಾಗ್ಯದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಹಾಲಯ್ಯ ಈಗ ಮಹಾಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಮಹಾಪುರುಷನಿಗೆ ತನ್ನಂತಹ ಹಳೆಯ ಗೆಳೆಯನ ನೆನಪು ಉಳಿದಿರಬಹುದೇ? ಹತ್ತಿರ ಹೋದರೆ ಗುರುತಿಸುವರೇ? ಮಾತನಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಹುದೇ? ಎಂಬ ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಆತ ದೂರದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ.

ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹ ಕಾಲದ ಮಸುಕಿಗೂ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಜನಸಮೂಹದ ನಡುವೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಚೌಡನಾಯಕನ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದಿತು. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಕಿರುನಗೆ ಮೂಡಿತು. ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ,

“ಚೌಡನಾಯಕಾ…!”

ಎಂದು ಕರೆದರು.

ಆ ಒಂದು ಕರೆಯೇ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ಕರಗಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯರಿಬ್ಬರೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ದಿನಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದಂತಾಯಿತು. ಹಸುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುತ್ತ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದ ದಿನಗಳು, ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಈಜಿದ ನೆನಪುಗಳು, ನಂದಿಹಳ್ಳಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂಭ್ರಮ, ಶಾಲೆಗೆ ತಪ್ಪಿಸದೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಮಾತುಗಳು, ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಗುಂಡಾಟ ಆಡಿದ ಬಾಲ್ಯದ ಆಟಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲದ ಮೇಲೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರಬಹುದು.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲಯ್ಯನವರು ಕೋರಧಾನ್ಯದ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಜೋಯಿಸರಹರಳಹಳ್ಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಾರಿ ಗೆಳೆಯ ಚೌಡನಾಯಕನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆಯೇ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಡತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಲಯ್ಯನವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಚೌಡನಾಯಕನ ಮನೆಗೆ ನೀಡಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಚೌಡನಾಯಕನ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ನಂತರ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚೌಡನಾಯಕನ ಸಹೋದರ ಮೊಮ್ಮಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

ಹಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆ ಭೇಟಿಯು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಹಳೆಯ ಗೆಳೆಯರ ಭೇಟಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು, ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾದ ಅಪರೂಪದ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು.

ಹಾಲಯ್ಯನವರು ಜೋಯಿಸರಹರಳಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ವೈರಾಗ್ಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಬಳಿಕ, ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ತಳವಾರ ಚೌಡನಾಯಕನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆಯೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸತೊಡಗಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸಹಜ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕಿದರೂ, ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಮೂಡಲಿಲ್ಲ. ವಿವಾಹವಾಗದೆ, ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಚೌಡನಾಯಕನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯನ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮೌನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.

ಹಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ದರ್ಶನವಾದಾಗ ಆ ಭಾವನೆಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದ ಹಾಲಯ್ಯ ಈಗ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಆರಾಧ್ಯ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಚೌಡನಾಯಕನಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ ವೈಭವವಲ್ಲ; ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತನ ಕರುಣಾಮಯ ಮುಖ. ಆ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಆತ ಶ್ರೀಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇರಲಾರದೆ, ಕಾಡಿ ಬೇಡಿ ಅವರನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಶ್ರೀಗಳು ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳಾದ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗೆ ಒಳಹೋದರು. ಹೊರಗಿದ್ದ ಸೇವಕರು ಚೌಡನಾಯಕನ ಪರಿಚಯ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಚೌಡನಾಯಕನ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆ ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪೂಜೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಆತ ಮಠದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲೇ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆತನ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಹಂಬಲವನ್ನು ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಬಂದ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಗಮನಿಸಿದರು. ಚೌಡನಾಯಕನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಗಳು ಮೂಡದಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.

ತಕ್ಷಣ ಸೇವಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ತರಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಚೌಡನಾಯಕನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಲು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಅವನ ಕೊರಳಿಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ಧರಿಸಿಸಿ, ಹಣೆಗೆ ವಿಭೂತಿ ಲೇಪಿಸಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ತಳವಾರ ಚೌಡನಾಯಕ ಕೇವಲ ಚೌಡನಾಯಕನಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ಆತ “ಚೌಡಯ್ಯ”ನಾದ. ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹವು ಆ ದಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿತು.

ಅಂದಿನಿಂದ ಚೌಡಯ್ಯ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನೇ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಠಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ. ಮಠದ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಕೃಷಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಮಠದ ಗೋವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕಿದ. ಸೇವೆಯನ್ನು ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಅಲ್ಲ, ಆರಾಧನೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬದುಕಿದ.

ಆದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹಂಬಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಲಿಂಗದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಠದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾ, ಶಿವಭಕ್ತರ ಬದುಕನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ, ತಾನೂ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗತೊಡಗಿತು. ಹಲವು ಬಾರಿ ಆತ ತನ್ನ ಮನದಾಳದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಗಳ ಮುಂದೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಪ್ರತಿಸಲವೂ ಶ್ರೀಗಳು ಮಂದಸ್ಮಿತದಿಂದ “ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಅವರು ಚೌಡಯ್ಯನ ಸೇವೆ, ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ಕಾಲದ ಒರೆಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರೇನೋ!

ಕಾಲ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿತು. ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಗೋಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನೂರಾರು ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ಮುನ್ನೂರು ಹಸುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಆ ಗೋಸಂಪತ್ತಿನ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಚೌಡಯ್ಯ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವನ ಜೀವನವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇವೆಯ ರೂಪ ತಾಳಿತು. ಗೋವುಗಳ ಆರೈಕೆ, ಗೋಶಾಲೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವ್ರತಧಾರಿಯಂತೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಚೌಡಯ್ಯನ ಸಾಧನೆ ಕೊನೆಗೂ ಫಲಿಸಿತು. ಅವನಿಗೆ ಲಿಂಗದೀಕ್ಷೆಯ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ದೊರೆಯಿತು. ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪಯಣ, ಗುರುಕೃಪೆಯಿಂದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು.

ಆ ದಿನದಿಂದ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಚೌಡಯ್ಯ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕಿದ. ಹೆಸರು, ಖ್ಯಾತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಫಲ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ, ಸೇವೆಯೇ ತನ್ನ ಸಾಧನೆ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಆತ ಬದುಕಿದ ಜೀವನವು ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೌನ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಕಲ್ಯಾಣದ ಮರುಳಶಂಕರ ಶರಣರಂತೆ ಎಲೆಯ ಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿದ ತಳವಾರ ಚೌಡ(ಯ್ಯ)ನಾಯಕ, ಇತಿಹಾಸದ ಬೆಳಕಿನ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅಮರಗೊಳಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯನಾಗಿದ್ದ ಹಾಲಯ್ಯನನ್ನು ಆತ ಎಂದಿಗೂ ಕೇವಲ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳಾಗಿ ಅರಳಿದ ಆ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವರ ದರ್ಶನವನ್ನೇ ಕಂಡ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ಸೇವೆ, ಅವರ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ.

ಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ,

ಜನ್ಮಭೂಮಿಯಾದ ಜೋಯಿಸರಹರಳಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ಸ್ನೇಹದ ಬೀಜ, ಧರ್ಮಭೂಮಿಯಾದ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಠದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅರಳಿ, ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಾಮ ಸೇವೆಯ ಫಲವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು.

ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗೋಸೇವೆಯವರೆಗೆ, ಮಠದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯವರೆಗೆ ಚೌಡಯ್ಯ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಇಂದಿಗೂ ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಓದುವಾಗ ಅನೇಕ ಮಹನೀಯರ ಹೆಸರುಗಳು ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಮಹಾಚರಿತ್ರೆಯ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರತಿಫಲದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಮಾತ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ. ತಳವಾರ ಚೌಡ(ಯ್ಯ)ನಾಯಕ ಅಂಥ ವಿರಳ ಸೇವಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರ ಬದುಕು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಬಾಲ್ಯಸ್ನೇಹಿತನ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಸ್ನೇಹವು ಭಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯು ಸೇವೆಯಾಗಿ, ಸೇವೆಯು ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಜೀವನಗಾಥೆ. ಇಂತಹ ನಿಷ್ಕಾಮ ಸೇವಕರ ನೆನಪುಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯ.

(ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಸೌಜನ್ಯ : “ಪರಾಪತೆ : ಪರಂಪರೆಗೆ ಹೊಸ ಮುನ್ನುಡಿ” — ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಹಿರೇಮಠ)

~ ಶ್ರೀಕಂಠ.ಚೌಕೀಮಠ

ಗಾವಿಲರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ‌,ವಿಜಯಪುರದ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಬಂಥನಾಳ ಸಂಗನಬಸವ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು

ಲೇಖಕ: ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕೀಮಠ

ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ “ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಪೀಠಗಳ ಗೊಂದಲ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಲೇಖನ ಓದಲು ಕುಳಿತ ಓದುಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಪೀಠಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಅವುಗಳ ಸವಾಲುಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಗತಿ ಗೋಚರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ—ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಒಂದು ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಲೇಖನದ ಬಾಣ ಮತ್ತೊಂದು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಪೀಠಗಳ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೊರಟ ಓದುಗನಿಗೆ ಎದುರಾಗುವುದು ವೀರಶೈವ ಪರಂಪರೆ, ಜಾತಿ ಜಂಗಮರು, ಪಂಚಪೀಠಗಳು, ವಿರಕ್ತ ಮಠಾಧೀಶರು ಹಾಗೂ ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ವೀರಶೈವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳ ಸರಮಾಲೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಲೇಖನಮಾಲೆ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಬರಹಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಹೆಣೆಯಲಾದ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಯಂತೆಯೇ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂತಹ ಲೇಖನಮಾಲೆಯ 13ನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ “ಮಠ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಸವತತ್ವ ಪ್ರಚಾರಕ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿ” (ಈ ದಿನ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್, 8 ಜೂನ್ 2026) ಎಂಬ ಲೇಖನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಕಾರಣ, ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಜಯಪುರದ ಇತಿಹಾಸ, ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಕೊಡುಗೆ, ಬಸವತತ್ವದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಿದ ಅನೇಕ ಮಹನೀಯರ ಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಶತಮಾನಗಳ ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಕುರಿತೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ “ಬಸವಣ್ಣನವರು ಜನ್ಮಿಸಿದ ವಿಜಯಪುರ ಭೂಮಿ ಇಂದಿಗೂ ವೈದಿಕತೆಯ ಅಜ್ಞಾನದ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿದೆ” ಎಂಬ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ನನ್ನನ್ನು ಈ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ; ಬಸವಣ್ಣನವರ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ ತೀರ್ಪು. ಆ ತೀರ್ಪಿನ ಎದುರು ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ.

ನಾನು ಮೂಲತಃ ಅವಿಭಜಿತ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯವನು. ಇಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಊರು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು, ನನ್ನ ನೆಲದ ಗಂಧ, ನನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಭಾವಲೋಕ ಇನ್ನೂ ವಿಜಯಪುರದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜಯಪುರವನ್ನು “ಇಂದಿಗೂ ವೈದಿಕತೆಯ ಅಜ್ಞಾನದ ತೊಟ್ಟಿಲು” ಎಂದು ಕರೆಯುವಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಟೀಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಆ ನೆಲದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬಸವತತ್ವವನ್ನು ಬದುಕಿದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಹೇಳನದ ಕಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕನಿಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಮಗ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು, ಅದರ ಸಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು, ಅದರ ಶಿಕ್ಷಣ ಚಳವಳಿಯನ್ನು, ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಜನರ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ನೈತಿಕ ಹಕ್ಕು ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೇಖಕರಲ್ಲ. ಔಷಧ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಜಯಪುರವನ್ನು “ಅಜ್ಞಾನದ ತೊಟ್ಟಿಲು” ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ್ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಹೊಗಳಲಿ ಯಾರದೂ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಹೊಗಳುವ ಧಾವಂತ ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಶಬ್ಧಗಳು ಎಂತಹದ್ದು ?

“ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕಾಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಹೆಸರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ವಿರಕ್ತ ಮಠಾಧೀಶರು ತಾವೂ ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಆಗ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು”

ಎಂದು ಬರೆಯುವದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ವಿರಕ್ತ ಮಠಾದೀಶರು ಎಂದು ಸಮಸ್ಥ ಮಠಾಧಿಶರ ಮೇಲೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿ,ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿ, ಲಿಂಗಾನಂದರನ್ನು ಹೋಗುಳುವುದು ಯಾವ ನ್ಯಾಯ?.

ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು 1931ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಮನಗೂಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೂವತ್ತೊಂದು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನ, 1900ರ ಜುಲೈ 27ರಂದು ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಸೂತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೂಜ್ಯ ಬಂಥನಾಳ ಸಂಗನಬಸವ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇಡೀ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿದವರು.

ಮಸೂತಿ ಮತ್ತು ಮನಗೂಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಕೇವಲ ಹದಿನೇಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇರಬಹುದು; ಆದರೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಬಂಥನಾಳ ಸಂಗನಬಸವ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಒಂದು ಯುಗದಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.

ಜನತೆ ಅವರನ್ನು “ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹರ್ಷಿ”, “ಜ್ಞಾನದಾಸೋಹಿ”, “ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹರಿಕಾರ” ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಜೋಳಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ ,ಬಸವ ಪುರಾಣ  ಪ್ರವಚನ ಮಾಡಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಭೂಗತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಠದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು. ಶಿಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜ ಉದ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕನಸನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

1923ರಲ್ಲಿ ಹರ್ಡೇಕರ ಮಂಜಪ್ಪನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೀಕ್ಷೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. 1925ರಲ್ಲಿ ವಚನಪಿತಾಮಹ ಡಾ. ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಇ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಉತ್ಕರ್ಷದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದರು. ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇವಲ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರಿಸದೇ, ಶಿಕ್ಷಣ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದರು.

1950ರಲ್ಲಿ ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಸೊನ್ನದಲ್ಲಿ 63 ಪುರಾತನ ಮಂಟಪಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. 1954ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ 770 ಅಮರಗಣಾಧೀಶ್ವರರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. 1955ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನಾಯಕತ್ವ ನೀಡಿದರು. 1969ರಲ್ಲಿ ಲಚ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದೀಪೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ತೊಂಬತ್ತಾರು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಅಮರಗಣಾಧೀಶ್ವರರ ಪೂಜೆಯಂತಹ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು.

ಇಂದಿಗೂ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನತೆ ಅವರನ್ನು “ಎರಡನೇ ಬಸವಣ್ಣ” ಎಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರ   ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾತ್ಮರು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಏಕೆ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಓದುಗರೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಮಾತ್ರ ನಿಜ—ಪೂಜ್ಯ ಬಂಥನಾಳ ಸಂಗನಬಸವ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಜಂಗಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.

ವಿಜಯಪುರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಮಹಾತ್ಮರ ಸಾಧನೆಗಳು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯದೇ ಹೋಗಿರುವುದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರ   ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರು, ಪಂಚಪೀಠಗಳು ಮತ್ತು ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯವರೇ ಆರೋಪಿಗಳಂತೆ ಕಾಣತೊಡಗಿದರೆ, ಓದುಗರು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನವೇ?

ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರ ಮೇಲಿನ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸದ ವೇಷ ತೊಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ?

ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಡಾ.ಜೆ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರ ಲೇಖನಗಳು, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಟೀಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರು, ಪಂಚಪೀಠಗಳು, ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.

ಅವರ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಜಂಗಮ ಸಮುದಾಯದ ಕುರಿತು ಸಮತೋಲನದ ದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ಆರೋಪಗಳ ಧಾಟಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ವಿಚಾರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಷಯ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇ ಅನುಮಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಬೇರೆ ವಿಷಯ.

ಜಾತಿ ಜಂಗಮ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ ಮಹನೀಯರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದು, ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವುದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಲ್ಲದು.

ಇತಿಹಾಸ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ—ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಡುವ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಮೊದಲು ಅವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಿಶ್ವಾಸ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದ್ವೇಷ ಸಂಘರ್ಷದ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಇಂದು ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರ ಲೇಖನಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಾತಿ ಜಂಗಮ ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆ, ನಾಳೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಾಡಿದ್ದು ಅದು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾನಸಿಕ ಅಂತರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಗಲಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಇತಿಹಾಸವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಪದಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ವಿಭಜನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಾಜದೊಳಗಿನ ಬಿರುಕುಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ

ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇಂತಹ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈಗಲೇ ಎಚ್ಚರವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ರೂಪ ತಾಳುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಡಾ. ಜೆ. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲರು   ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ,ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ  ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು

“ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಹೋರಾಟ –ಜಾತಿ ಜಂಗಮರ ನಿಂದನೆಯಲ್ಲ”.

“ಬಸವತತ್ವದ ಪ್ರಚಾರ –ವಿರಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಅವಹೇಳನವಲ್ಲ.”

ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವರ್ಗವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಸನದ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಲ್ಲ.

ಬಸವಣ್ಣನವರು ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದು ಸಮನ್ವಯ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜಯಪುರವನ್ನು ‘ಅಜ್ಞಾನದ ತೊಟ್ಟಿಲು’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮುನ್ನ, ಆ ನೆಲ ಕೊಟ್ಟ ಬಂಥನಾಳ ಶಿವಯೋಗಿಗಳಂತಹ ಮಹನೀಯರ ಬದುಕನ್ನು ಓದಬೇಕು. ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರಂತಹ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು.

ಜಾತಿ ಜಂಗಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಆ ಪರಂಪರೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ತ್ಯಾಗ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಬೇಕು.

ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದನ್ನು ನೋಡುವ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಕಾಣದಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸವಲ್ಲ—

ನೋಡಲು ಇಷ್ಟಪಡದ ಮನಸ್ಸು.

-ಶ್ರೀಕಂಠ.ಚೌಕೀಮಠ