ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವ್ಯಾಜ್ಯ: ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹಂಬಲವೇ? ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಹೋರಾಟವೇ?

ಆ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳು!!! — ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಲೇಖನ: ಭಾಗ–೨

==============

೧೯೨೪–೨೫ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಘರ್ಷ, ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ

===================

ಲೇಖಕ: ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕೀಮಠ
ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭಾ, ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ

ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಣುಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಇತಿಹಾಸ ಕಾಣುವುದೇ?

ಇತಿಹಾಸದ ದುರಂತವೆಂದರೆ ಸತ್ಯಗಳು ಮರೆಯಾಗುವುದಲ್ಲ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವು ಕಣ್ಣೆದುರಿಗಿದ್ದರೂ ನೋಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆದುಬಿಡುವುದು!

ಸಂಶೋಧನೆಯೆಂದರೆ ತನಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತಲ್ಲ. ಅದು ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳ ಪರದೆಯನ್ನು ಸರಿಸಿ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ. ಸಂಶೋಧಕನಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿದೆ; ಆದರೆ ಆ ನಿಲುವಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಕುದುರೆಗಳು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಗಮನಹರಿಸದೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಸಂಶೋಧಕನೂ ಅಂತಹ ಕಣ್ಣುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ತನಗೆ ಕಾಣಬೇಕಾದದ್ದಷ್ಟೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಾಣಬಾರದ ಸತ್ಯಗಳು ಕಣ್ಣೆದುರೇ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ಅವು ಆತನ ಅಧ್ಯಯನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತವೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರು ತಮ್ಮ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪುಟ ಮತ್ತು ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ‘ಆ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳು!!!’ ಸರಣಿ ಲೇಖನದ ‘೧೯೦೪ ಮತ್ತು ಆ ಮೂರು ನಿರ್ಣಯಗಳು — ಪರಳಿ ವೈಜನಾಥದ ವ್ಯಾಜ್ಯ’ ಎಂಬ ಭಾಗವನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿದವು.

ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅವರು ನಿರೂಪಿಸಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ:

ಮೊದಲನೆಯದು — ಪರಳಿಯ ಹೋರಾಟವು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದದ್ದು.

ಎರಡನೆಯದು — ಆ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ವೀರಶೈವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬಸವತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು ಎಂಬುದು.

ಈ ಎರಡು ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಅವರ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಇಂದಿನ ವೈಚಾರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಳೆದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಬಹುದೇ? ಅಂದಿನ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರ ಆಡಳಿತ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಸಂಘಟಿತ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವುದೇ ನನ್ನ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶ.

ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯ ಎದುರು ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನಲ್ಲ, ಅದರ ಎದುರು ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ನನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನ.

ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ:

“ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪರಳಿ ವೈಜನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಲಿಂಗಾಯತರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿವಾದ ನಿಜಾಮನ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿತು.”

ಅನಂತರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತರ ಪರವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಕೇಂದ್ರವಾದವು ‘ಲಿಂಗಾಯತರು ಲಿಂಗೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು’ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ವ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಪಂಡಿತ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಒಡೆಯರು ಲಿಂಗಾಯತರು ಲಿಂಗೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ವಾಕ್ಯ:

“ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದೆವು. ಪೂಜಾರಿಕೆ ದೊರೆಯಿತು.”

ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿಲುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅವರು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವರಿಗೆ ಅವರು ಮುಂದಿಡುವ ಸವಾಲು:

“ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಯಾವುದೆಂದು ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಯಾರೂ ತೋರಿಸಿಲ್ಲ.”

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಅವರೇ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸೋಣ.

ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ನೆರವೇರಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕವಾಗುವುದು — ಇವು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗತಿಗಳು.

ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರೆ ಪರಳಿ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ವಿವಾದದ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.

ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ: ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದೇನು?

ಇಂದಿನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೀಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅಂದಿನ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೨೪ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವರಂಗಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಣಪುರಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ ಲಿಂಗಂಪಳ್ಳಿಯ ಶಿವಕೋಟಿ ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಭಕ್ತರ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರನಿಗೆ ವೇದೋಕ್ತ ಮಹಾರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದರು.

ಈ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಸಹಕಾರ ದೊರೆಯಿತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹಾರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಸುವ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೂ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವೇನು?

ಲಭ್ಯವಿರುವ ವೃತ್ತಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆರಂಭಿಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವೇದೋಕ್ತ ಮಹಾರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕಲ್ಪವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಶ್ರೀರುದ್ರ ಪಠಣ ಮತ್ತು ಹೋಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಚ್ಛೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವೀರಶೈವ ವೈದಿಕ ಮಂಡಲಿಯು ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲವೆಂದು ವೃತ್ತಾಂತಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂತು.

ವೀರಶೈವರಿಗೆ ವೇದಾಧಿಕಾರವಿದೆಯೇ? ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದೇ? ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಅಭಿಷೇಕ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದೇ?

ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಕೇವಲ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಾನದ ಕುರಿತ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಪಕ್ಷವು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ: ಸರ್ಕಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ ವಿವಾದ

ವೀರಶೈವರಿಗೆ ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ ಕೆಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರದಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ದೂರುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವು ವೀರಶೈವರ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿತೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.

ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾದಾಗ ವೀರಶೈವರು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ವಿರೋಧಿ ಪಕ್ಷವು ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಾಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಿತು.

ಹೀಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿತು.

೧೯೨೫ರ ಜನವರಿ ೮ರ ಮೈಸೂರು ಸ್ಟಾರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಉಲ್ಲೇಖದ ಪ್ರಕಾರ, ವೀರಶೈವರಿಗೆ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಾಧಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.

ವೀರಶೈವರ ಪರವಾಗಿ ಇಂದೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಪಾಠಶಾಲೆಯ ವೇದಭಾಷ್ಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಪಂಡಿತ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಒಡೆಯರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿರೋಧಿ ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಿ ಸಂಕೇಶ್ವರ ಮಠದ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯ ವಾಸುದೇವ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅಭ್ಯಂ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಭಾಸಟ್ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಮಕಾಲೀನ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ವಿವಾದದ ಮೂಲಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡುವ ವಿವಾದವಾಗಿದ್ದರೆ, ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಇಷ್ಟೊಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದ ಅಗತ್ಯವೇನಿತ್ತು?

ಇದು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ.

೧೯೨೫ರ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥ: ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿರೋಧ

೧೯೨೫ರ ಜನವರಿ ೩೧ರ ಮೈಸೂರು ಸ್ಟಾರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ರಂದು ಪರಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥ ಆರಂಭಿಸಲು ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದವು. ವಿರೋಧಿ ಪಕ್ಷವು ಪಂಡಿತರ ಪ್ರಯಾಣ ಹಾಗೂ ಇತರ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ನೆರವು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು.

ಇತ್ತ ಪರಳಿ, ಬಾರ್ಶಿ, ಲಾತೂರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವೀರಶೈವರು ಸಂಘಟಿತರಾದರು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಅಖಿಲ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಂಡಿತ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಒಡೆಯರನ್ನು ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಸಭೆ ನಡೆಸಲು ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೋರಲಾಗಿತ್ತು.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಹೋರಾಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ವಿವಾದವು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಂಡಿತರು, ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬೆಳೆಯಿತು?

ಅದರ ಉತ್ತರವನ್ನು ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಅಧಿಕಾರವು ಜಾತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ಒಂದು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲವೆಂಬ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಆ ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಳಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಅದರ ಸಮಕಾಲೀನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು: ಹೋರಾಟದ ಹಿಂದಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ಅವರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ವೀರಶೈವ ಸಮಾಜದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಪೂಜ್ಯರು, ಶಿವಯೋಗಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭೆಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಪರಳಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಾಗ ಪೂಜ್ಯರು ಅದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಐದು–ಆರು ಮಂದಿ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಸದ್ಭಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಪಂಡಿತ ನಾಲ್ಕಾರ ಜಗದೀಶಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು, ಮಣೂರ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರೊಂದಿಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು.

ವಿರೋಧಿ ಪಕ್ಷವು ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ಮೂವತ್ತಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಮಾಣಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಧರ್ಮನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವೃತ್ತಾಂತಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ಮಾತು:

“ಸಮಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾನವೇ ಮೂಲಧನ. ಸಮಾಜಕಾರ್ಯವೇ ಮುಖ್ಯ; ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಸೊಪ್ಪು ಹಾಕಬೇಡಿ. ಶಿವನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯೇ ಮೂಲಗುರಿಯಾಗಲಿ.”

ಈ ಮಾತನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಓದಬೇಕು.

‘ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾನವೇ ಮೂಲಧನ’ ಎಂಬುದು ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ; ಸಮಾಜದ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನ ನಿಲುವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು.

ಪೂಜ್ಯರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಅವರ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಹೋರಾಟದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸಮಗ್ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಲೋಕನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪರಳಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ವೀರಶೈವ ವಿದ್ವಾಂಸರು

ಪರಳಿ ವ್ಯಾಜ್ಯವು ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಮಂಥನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಿವರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರು:

೧. ಜಗದಾಚಾರ್ಯ ವಿದ್ಯಾನಿಧಿ ವೇದತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಒಡೆಯರು — ವೇದಭಾಷ್ಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಇಂದೂರು.

೨. ವೇದಬ್ರಹ್ಮ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಕರಣತೀರ್ಥ ಸದಾಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಹೋಳ್ಳ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜು, ಕಾಶಿ; ಮುಂದೆ ರಂಭಾಪುರಿ ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷರು.

೩. ಆಸ್ಥಾನ ಮಹಾವಿದ್ವಾನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾರತ್ನ ಪಿ. ಆರ್. ಕರಿಬಸವಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಮೈಸೂರು.

೪. ಆಸ್ಥಾನ ಮಹಾವಿದ್ವಾನ್ ಪಂಡಿತರತ್ನ ಸಿರಸಿ ಗುರುಶಾಂತಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಮೈಸೂರು.

೫. ಪಂಡಿತ ಗುರುಬಸವ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು — ಕ್ಯಾಸನೂರು ಸಂಸ್ಥಾನಮಠ.

೬. ಪಂಡಿತ ಕಲಿಗಣನಾಥ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು.

೭. ಪಂಡಿತ ಅಜ್ಜಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ತರ್ಕತೀರ್ಥ, ತರ್ಕವಾಗೀಶ, ಪಗಡದಿನ್ನಿ; ಚೌಡದಾನಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನಮಠದ ಕಾರಭಾರಿಗಳು.

೮. ಪಂಡಿತ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಪಗಡದಿನ್ನಿ.

೯. ಪಂಡಿತ ಸೋಮನಾಥ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಧರ್ಮತತ್ತ್ವವಿಶಾರದ, ಗೊಗ್ಗಿಹಳ್ಳಿ, ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕು.

೧೦. ಪಂಡಿತ ಬಸವರಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ವ್ಯಾಕರಣರತ್ನ, ಪಗಡದಿನ್ನಿ.

೧೧. ಪಂಡಿತ ಮಣೂರ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಸೊಲ್ಲಾಪುರ.

೧೨. ವ್ಯಾಕರಣತೀರ್ಥ ವಿದ್ಯಾಲಂಕಾರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು, ಶಂಕರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜು, ಯಾದಗಿರಿ.

೧೩. ಧರ್ಮತತ್ತ್ವಚಿಂತಾಮಣಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಕಂಪಲಿ.

೧೪. ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ತೆಲಗಿ ಮಠ, ದಾವಣಗೆರೆ.

೧೫. ಹಂಪಿ ತೋಪಿನ ಸಾವಿರದೇವರ ಮಹಾಂತ ಸ್ವಾಮಿಗಳು — ಕಂಪಲಿ.

೧೬. ಸರ್ವದರ್ಶನತೀರ್ಥ ವೈ. ನಾಗೇಶ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಬಳ್ಳಾರಿ.

೧೭. ಶಿವಕೋಟಿ ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳು — ಲಿಂಗಂಪಳ್ಳಿ.

೧೮. ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವಮೂರ್ತಿಯವರು — ಸಖರಾಯಪಟ್ಟಣದ ಷಡಕ್ಷರಬ್ರಹ್ಮ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವಾಚಾರ್ಯರು.

೧೯. ಪಂಡಿತ ಪರ್ವತ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು — ಕಂದಗಲ್ಲ.

ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಪರಳಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಮಾಣಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ವಿಚಾರಮಂಥನಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ.

ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ವಕೀಲರು

ಪರಳಿ ವಿವಾದವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ವೀರಶೈವರ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆಂದು ವೃತ್ತಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ವಕೀಲರು:

೧. ನಿರ್ಮಲ ದೇಶಮುಖ್ — ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಕೀಲರು, ಹೈದರಾಬಾದ್.

೨. ರಾಯ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಾಥ್ — ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಕೀಲರು, ಹೈದರಾಬಾದ್.

೩. ರಾವಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಂತವೀರ ಒಡೆಯರ್ — ಚೌಡದಾನಪುರ.

೪. ಬಾಪೂರಾವ್ — ವಕೀಲರು, ಹೈದರಾಬಾದ್.

೫. ಹೇಮಚಂದ್ರರಾವ್ — ವಕೀಲರು, ಹೈದರಾಬಾದ್.

೬. ಸೋಮೇಶ್ವರರಾವ್ — ವಕೀಲರು, ಹೈದರಾಬಾದ್.

೭. ಶರಣಯ್ಯ — ವಕೀಲರು, ಹೈದರಾಬಾದ್.

೮. ನಾಗನಾಥಯ್ಯ — ವಕೀಲರು, ಹೈದರಾಬಾದ್.

೯. ಬಾಲಕಿ ದೇಶಮುಖ್ — ವಕೀಲರು, ಉದ್ಗೀರ.

೧೦. ಚನ್ನಬಸವಯ್ಯ — ವಕೀಲರು, ಉದ್ಗೀರ.

೧೧. ಚಂದ್ರಪ್ಪ — ವಕೀಲರು, ಉದ್ಗೀರ.

೧೨. ಸಂಗ್ರಾಮಪ್ಪ — ವಕೀಲರು, ಉದ್ಗೀರ.

೧೩. ಮಹದೇವಯ್ಯ — ವಕೀಲರು, ಉದ್ಗೀರ.

೧೪. ನಾಗನಾಥರಾವ್ — ವಕೀಲರು, ಭಾಲ್ಕಿ.

ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಪರಳಿ ಪ್ರಕರಣವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದ ಜೊತೆಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆದಿದ್ದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶ: ವಾದಗಳಾಚೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ದಾಖಲೆ

ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕರ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ.

ಅದು ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಫಸಲಿ ೧೩೩೮ರ ಉಲ್ಲೇಖವಿರುವ ಮತ್ತು ೧೫ ಜುಲೈ ೧೯೨೯ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ.

ಈ ಆದೇಶದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಬಳಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಅದರ ಪ್ರತಿಯನ್ನೂ ಓದುಗರ ಅವಲೋಕನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಈ ದಾಖಲೆ ಪರಳಿ ವಿವಾದವು ಕೇವಲ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳ ಅಥವಾ ವಾದಗ್ರಂಥಗಳ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕರಣವೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲ ಪುಟದಲ್ಲಿಯೇ ವೀರಶೈವ–ಲಿಂಗಾಯತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆದೇಶವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪರಳಿ ಪ್ರಕರಣದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಕುರಿತು ನಡೆಯುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮೂಲ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೇ? ಅಥವಾ ವೀರಶೈವ–ಲಿಂಗಾಯತರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವಾಗ ಆದೇಶದ ಪದಪ್ರಯೋಗ, ಅದರ ಅನ್ವಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶವನ್ನು, ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕಾತಿಯ ಆದೇಶವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದು ಕೇವಲ ಭಾಷೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಲ್ಲ; ಇತಿಹಾಸದ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.

ದಾಖಲೆ ಸೂಚನೆ: ಇಲ್ಲಿ ಫಸಲಿ ೧೩೩೮ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶದ ಎರಡೂ ಪುಟಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು. ಮೂಲ ಆದೇಶದ ನಿಖರ ಹಕ್ಕು-ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಿಪ್ಯಂತರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.

‘ಲಿಂಗೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು’ — ಒಂದು ಪದವೇ ಇಡೀ ಧರ್ಮದ ತತ್ತ್ವವೇ?

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ‘ಲಿಂಗೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು’ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗ.

ಈ ಪದದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬಾರದು.

ಅಂದಿನ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪದವನ್ನು ಯಾರು ಬಳಸಿದರು? ಯಾವ ಗ್ರಂಥಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರು? ಅದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ವಾದವಾಗಿತ್ತೇ? ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಸಮಗ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತೇ?

ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉತ್ತರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಆ ಸಮುದಾಯದ ಶಾಶ್ವತ ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುವುದು ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಂದು ಆ ಪದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಇಂದಿನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಮಾರ್ಗ ಎರಡೂ ಅತಿರೇಕಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು.

ಒಂದು ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಚಾರ; ಆ ಪದವೇ ಇಡೀ ಹೋರಾಟದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರ.

ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದಲೇ ತುಂಬಬೇಕು.

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಹತ್ವ ದೊರೆತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆ.

‘ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದೆವು; ಪೂಜಾರಿಕೆ ದೊರೆಯಿತು’ — ಯಾವ ದಾಖಲೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ?

ಈಗ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಬರೋಣ.

“ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದೆವು. ಪೂಜಾರಿಕೆ ದೊರೆಯಿತು.”

ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗ ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ?

ವೀರಶೈವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಗಳಾಗಲು ಹೋರಾಡಿದರು; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೊರೆಹೋದರು; ಕೊನೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಎಂಬ ಅರ್ಥವೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಸಮಕಾಲೀನ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರವು ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಅವರ ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಪರಳಿ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಯಾವ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಗಳ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಕೋರಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ?

ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ: ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವೀರಶೈವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ?

ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ: ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ನಡೆದ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ನೇಮಕಾತಿಯ ವಿವಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಇರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೇನು?

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಕೋರಿದ್ದರೆಂಬ ದಾಖಲೆ ಇದೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳಲ್ಲ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಕೋರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.

ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೂ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಯೆಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಘಟನೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅರ್ಥವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಬೆಂಬಲವಿರಬೇಕು.

ಬಸವತತ್ತ್ವದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದೇ?

ಪರಳಿ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಸವತತ್ತ್ವದ ವಿರೋಧವೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆದರ್ಶಗಳು ಶರಣ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ದೇವರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಬಸವಣ್ಣನವರು ನೀಡಿದ ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಷಯ. ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯ.

ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ವಿರೋಧವಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಂದಿನ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ವೀರಶೈವ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರದಿಗಳ ವಿವರಣೆ.

ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಸಮುದಾಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಅಗತ್ಯ.

ಹಾಗೆಯೇ, ಶರಣತತ್ತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಂದಿನ ವೇದಾಧಿಕಾರದ ವಾದಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ತಾತ್ವಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪರವಾನಗಿಯಾಗಬಾರದು.

ಬಸವತತ್ತ್ವದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗಲೂ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು; ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗಲೂ ಬಸವತತ್ತ್ವದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಬಾರದು.

ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಮಾಜವನ್ನು ಇಂದಿನ ಕನ್ನಡಕದಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದೇ?

ಇಂದು ನಾವು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನ ರಕ್ಷಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಆದರೆ ೧೯೨೪ರ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.

ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು.

ಅಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು, ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಸಮುದಾಯದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಆ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಎಲ್ಲ ವಾದಗಳು ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ.

ಆ ಕಾಲದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಾವು ವಿಮರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವು ಏಕೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಲುವನ್ನೂ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಲ್ಲ. ಅವರ ಕಾಲದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಅವರನ್ನು ಇಂದಿನ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸದಿರುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನ್ಯಾಯ

ಪರಳಿ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಸಾರ, ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ತರಬೇತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಮಾಜಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ ಪೂಜ್ಯರು, ಪರಳಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿಯೂ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧಾರಿತ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ವೃತ್ತಾಂತಗಳ ವಿವರಣೆ.

ಅವರ ನಿಲುವನ್ನು ಒಪ್ಪದಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ.

ಆದರೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಅವರು ಯಾವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು, ಯಾರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು, ಯಾವ ವಿದ್ವಾಂಸರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಯಾವ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.

ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ‘ಪೂಜಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು’ ಎಂಬ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಪೂಜ್ಯರ ಕಾರ್ಯದ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇತಿಹಾಸದ ಮಹಾಪುರುಷರನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯದ ಪೂರ್ಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೊರತೆ.

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ತಮ್ಮ ಸರಣಿ ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ‘ಆ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳು!!!’

೧೯೦೪ರಿಂದ ೧೯೪೦ರವರೆಗಿನ ವೀರಶೈವ–ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನಕಾರ್ಯ. ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸಹಜ.

ಆದರೆ ಆ ಅವಧಿಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವಾಗ ಆಯ್ದ ಸಾಲುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಓದುಗರ ಮುಂದೆ ಬರಬೇಕು.

ಪರಳಿ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರು ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಕೋರುತ್ತೇನೆ:

೧. ಪರಳಿ ವಿವಾದವು ಮೂಲತಃ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತೆಂಬ ದಾಖಲಾತಿ ಯಾವುದು?

೨. ೧೯೨೪–೨೫ರ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಕೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು?

೩. ‘ಲಿಂಗೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು’ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲ ಉಲ್ಲೇಖ, ಅದರ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಅರ್ಥವೇನು?

೪. ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದ ೧೫ ಜುಲೈ ೧೯೨೯ರ ಆದೇಶದ ಹಕ್ಕು-ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತೀರಿ?

೫. ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪೂಜಾರಿಕೆಯ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ನೇರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೇನು?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ದೊರೆತರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಇತಿಹಾಸದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯೇ ಅಂತಿಮ

ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವ್ಯಾಜ್ಯವು ವೀರಶೈವ–ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.

ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳು ಈ ವಿವಾದವು ವೇದೋಕ್ತ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದ ಅಧಿಕಾರದ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಪಂಡಿತ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಒಡೆಯರು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ವಕೀಲರು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೆಂಬ ವಿವರಗಳೂ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶದ ಪ್ರತಿಯು ಈ ಇತಿಹಾಸದ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲ ಆಕರಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಪರಳಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಪೂಜಾರಿಕೆ ದೊರೆಯಿತು’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ನಿರೂಪಣೆ ಅಪೂರ್ಣವೆಂಬ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗೆ ಬಲವಾದ ಆಧಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನೂ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೋರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ನಾನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ.

ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಯಾರಿಗೂ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪೂಜ್ಯರ ಭಕ್ತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ವಾದ ಸತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಶೋಧಕನೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯೂ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಒಂದೇ ಮಾನದಂಡ — ದಾಖಲೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.

ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಿದ್ದಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

ಏಕೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸವು ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೇ ಇತಿಹಾಸದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಮುಂದೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕು.

ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಸಮಕಾಲೀನ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆ

೧. ವೀರಶೈವ ವೇದಾಧಿಕಾರ ವಿಜಯ — ಸಂಗ್ರಹ: ಶ್ರೀ ಎಂ. ಜಿ. ನಂಜುಂಡರಾಧ್ಯರು, ಮೈಸೂರು.

೨. ಮಹಾಜಂಗಮ — ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಅಧ್ಯಯನಗ್ರಂಥ; ಡಾ. ಜಿ. ಕೆ. ಹಿರೇಮಠ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ.

೩. ಮೈಸೂರು ಸ್ಟಾರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು — ೮ ಜನವರಿ ೧೯೨೫, ೩೧ ಜನವರಿ ೧೯೨೫ ಮತ್ತು ೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೨೫.

೪. ಪರಳಿ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಯ ಆದೇಶ — ಫಸಲಿ ೧೩೩೮; ೧೫ ಜುಲೈ ೧೯೨೯.

೫. ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಶಿರಹಟ್ಟಿಮಠ ಅವರ ‘ಆ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳು!!!’ ಸರಣಿ ಲೇಖನ — ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಬಸವ ಮೀಡಿಯಾ ಬ್ಲಾಗ್.

ಶ್ರೀಕಂಠ ಚೌಕೀಮಠ
ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭಾ
ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ನವದೆಹಲಿ.